దిల్ సుఖ్ నగర్ బాంబు ప్రేలుళ్ళపై …

DILSUKHNAGAR-BOMB-BLAST

ఇటీవల దిల్ సుఖ్ నగర్ లో జరిగిన బాంబు ప్రేలుళ్ళ దుర్ఘటనపై నేను రచించిన “కన్నీటి ప్రశ్న” అన్న పద్య కవిత “సాహితీ కౌముది” త్రైమాసిక పత్రిక ఏప్రిల్ సంచికలో ప్రచురితమయింది. ఆ కవితను బ్లాగు పాఠకుల పఠనార్థం ఇక్కడ అందిస్తున్నాను.

– డా. ఆచార్య ఫణీంద్ర

Sk2

Sk3

Sk1

ఈ తరం బాల గేయాలు

లోగడ నేను రచించిన బాల గేయాలు కొన్ని “ఈనాడు” దిన పత్రిక ఆదివారం అనుబంధంలో వరుసగా వచ్చాయి. ఇప్పుడు మరికొన్ని “భావ తరంగిణి” మాస పత్రికలో ప్రచురితమైనాయి. వాటిని చదవండి.

– డా. ఆచార్య ఫణీంద్ర

bt1

 

bt2

 

Bala Geyalu

మా అబ్బాయే విజేత!!!

నెల రోజులుగా ఉత్కంఠభరితంగా సాగుతున్న RJ Hunt లో మా అబ్బాయి చి|| రోహిత్ గోవర్ధనం విజేతగా నిలిచాడని తెలియజేయడానికి ఎంతో సంతోషిస్తున్నాను. ’యూనినార్’ నెట్ వర్క్ సంస్థ మరియు ’రేడియో సిటీ – 91.1′  సంయుక్తంగా నిర్వహించిన ఈ ’రేడియో జాకీ హంట్’ పోటీలో ముందుగా వందలాది కాలేజీలలో వేలాది విద్యార్థులనుండి వారు రేడియో జాకీ గా ఇచ్చే పర్ఫార్మెన్స్ ను బట్టి కాలేజీ టాపర్ లను ఎంపిక చేసారు. మళ్ళీ వారందరి పర్ఫార్మెన్స్ ను మరొకమారు వీడియో తీసి బెస్ట్ పదహారు మందిని ’సెమిఫైనలిస్ట్’లుగా ఎంపిక చేసి, వారి వీడియోలను ’ఫేస్ బుక్’ లో ఉంచి ఓటింగ్ ద్వారా, ’యూనినార్ నెట్ వర్క్’ లో ఎస్.ఎమ్.ఎస్ ల ద్వారా నలుగురు ’ఫైనలిస్ట్’లను ఎంపిక చేసారు.  మళ్ళీ ఆ నలుగురి పర్ఫార్మెన్స్ ను వీడియో తీసి, మరొకమారు ’ఫేస్ బుక్’ లో ఉంచి మళ్ళీ ఓటింగ్ మరియు ఎస్.ఎమ్.ఎస్. లను ఆహ్వానించారు. ఈ తుది సమరంలోనూ మా అబ్బాయి అత్యధికమైన లైకింగ్స్ తో అగ్ర స్థానంలో నిలవడంతో నిర్వాహకులు విజేతగా ప్రకటించారు. పుత్రోత్సాహంతో పులకించిపోతున్న నేను మా అబ్బాయి విజయానికి సహకరించిన ప్రతి ఒక్కరికి పేరు పేరునా ధన్యవాదాలను తెలుపుకొంటున్నాను. 

భాగ్య నగరంలోని ’గీతాంజలి కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్’ లో ప్రస్తుతం బి. టెక్ మూడవ సంవత్సరం ఫైనల్ ఎగ్జామ్స్ వ్రాస్తున్న మా అబ్బాయి అటు విద్యార్థిగా, ఇటు RJ గా చక్కని ఫలితాలు సాధించేలా అందరూ ఆశీర్వదిస్తారని ఆకాంక్షిస్తున్నాను.

– డా. ఆచార్య ఫణీంద్ర

 

uninor Uninor

The month long wait has ended. It’s time to announce the winner of our RJ HUNT. He is none other than super talented and extremely charming ‘Rohit’ from Geetanjali College.

rj

rj11

rj15

rj19

rj20

మరింత ఆశీర్వదించండి

945108_618587214836215_2008357461_n

సహృదయ మిత్రులు, శ్రేయోభిలాషులు, ఫేస్ బుక్ సభ్యులు మరియు యూనినార్ నెట్ వర్క్ సబ్ స్రైబర్స్ యొక్క ఆశీర్వాదంతో మా అబ్బాయి రోహిత్  “రేడియో సిటీ 91.1″ వారి RJ Hunt లో ఫైనలిస్ట్ గా మరింత ముందుకు దూసుకుపోయి చివరి నలుగురిలో ఒకనిగా ఎంపికయ్యాడు. పాల్గొన్న ముప్పయి వేల మంది పోటీదారులలో టాప్ ఫోర్ లో నిలవడం, భాగ్య నగరంలో పలు కూడళ్ళలో పెద్ద పెద్ద హోర్డింగ్స్ లో మా అబ్బాయి ఫోటోలను ప్రదర్శించడం నాకు కించిత్తు పుత్రోత్సాహాన్ని కలిగిస్తున్నది. ఆ ఫోటోలను వీక్షించండి ( ROHIT – RJ 1 ). ఆ పైన ఆ క్రింద ఇచ్చిన వీడియో లింకును క్లిక్ చేసి, మా అబ్బాయి  వీడియో ను తిలకించి, మరోమారు లైక్ చేసి ఓటు వేయండి. యూనినార్ ఫోన్ సబ్ స్క్రైబర్స్ అయితే RJ<space>1 అని టైప్ చేసి 53030 కి sms చేయండి. మా అబ్బాయిని ఆశీర్వదించి తుది విజయాన్ని చేకూర్చండి.

– డా. ఆచార్య ఫణీంద్ర

uninor Rj hunt outdoor

Capture 1

Capture 2

Capture 5

my hoardings...!!!

 

21093_506600319387936_1296603088_n

వీడియో లింకు :

http://www.planetradiocity.com/uninor/

i572013109231

ఛందస్సా? రసమా?

errana

ఇటీవల “శంకరాభరణం” బ్లాగులో ఒక సమస్యా పూరణ (“కుండెఁడు పాలుబోసి యిడెఁ గోమలి కప్పెఁడు కాఫి భర్తకున్”) కు సంబంధించి, ’అఖండ యతి’ విషయంలో నేను “ఛందస్సా? రసమా? – ఏది ప్రధానం?” అన్న చర్చ లేవదీయడం జరిగింది. పలువురు విద్వత్కవులు, పండితులు పాల్గొన్న ఈ చర్చ యువ కవులకు, పద్య కవితాభిమానులకు ఆసక్తికరంగా, ఉపయుక్తంగా ఉంటుందన్న ఉద్దేశ్యంగా ఒక ప్రత్యేక పాఠంగా నా ఈ బ్లాగులో ప్రచురిస్తున్నాను.
చివరలో ఏల్చూరి మురళీమోహన్ రావు గారు, డా. కోడూరి విష్ణు వర్ధన్ గారి వంటి విద్వత్కవులు ఒక వైపు “నిజానికి డా ఆచార్య ఫణీంద్ర గారితో కొంత వరకు ఏకీభవించవలసి ఉన్నది” అంటూనే, మరొక వైపు –
“ఆధునిక కాలంలో శాస్త్రబద్ధమైన నిర్దోష పద్యమే ప్రచురించాలనుకుంటే క్వాచిత్కం గా ఒకటో అరో తప్ప ఏవీ నిలువజాలవు … ఏతావాతా చెప్పొచ్చేదేమిటంటే ఈ కాలానికి ‘ ఔదాసీన్యమే ‘ శరణ్యం” అని, “ఆధునిక కాలంలో ఆలోచనలు మాఱాయి. ఈనాడు అన్నింటికీ ఉపేక్షా నికషోపలమే శరణ్యం. శరణ్యాంతరం లేదు కనుక” అంటూ ఒక రకమైన నిర్వేదాన్ని ప్రకటిస్తూ, ఛందస్సు వైపే తమ మొగ్గును చూపినట్టుగా కనిపిస్తుంది. కాని, “ఛందస్సా? రసమా?” అన్న చర్చలో ’రస’ ప్రాధాన్యాన్ని పూర్తిగా అంగీకరించినట్టుగా కనిపించదు. సరే! ఎవరి అభిప్రాయాలు వారివి.
అయితే … “అఖండ యతిని వేయాలా? వద్దా? … అన్నది ఒక భావాన్ని పద్యంలో చెబుతున్నప్పుడు ఆ పరిస్థితిని బట్టి రస దృష్టి విచక్షణతో ఆ కవి మాత్రమే తీసుకోవలసిన నిర్ణయమే!” అన్నది నా నిశ్చితాభిప్రాయం. 

ఇందులో … ఆధునిక దృక్పథంతోబాటు, “కేవలం ఛందస్సో, వ్యాకరణమో కావ్య లక్షణం కానేరదు – రసమే కావ్య లక్షణం!” అన్న లాక్షణిక దృక్పథం కూడ ఉంది” … అన్నది గమనార్హం.

– డా. ఆచార్య ఫణీంద్ర

ఆధునిక పద్య కవిత – అఖండ యతి : ఒక చర్చ

Pandita Nemani చెప్పారు…

“పండువునాడు చేరి కనుపండువుగా నొకచోట బాలికల్
వండుచు నున్నయట్లు పలు వంటకముల్ పొనరించునట్టులన్
మెండు ముదాన నొండొరుల మెచ్చుచు చక్కని బొమ్మ లాటలన్
కుండెడు పాలుబోసి యిడె కోమలి కప్పెడు కాఫి భర్తకున్”

కంది శంకరయ్య చెప్పారు…

ఆశావాది ప్రకాశరావు గారి పూరణ…..
“వండిన దెల్ల చేఁదనుచు వాసి చెడన్ మది కోపమందుచున్
మండెడు కన్నుదోయిఁ గన; మానిని మాటున జేరి నవ్వుచున్
పిండిన ప్రేమ కన్నుఁగవ వ్రేలఁగ; వ్రేల్మిడి లోపమొండు లే
కుండెడు పాలుపోసి యిడె కోమలి కప్పెడు కాఫి భర్తకున్.”

Pandita Nemani చెప్పారు…

అయ్యా శ్రీ శంకరయ్య గారూ శుభాశీస్సులు.
సమస్యను ఉండెడు అని మొదలిడు భావముతో పూరించ వచ్చును అనుకొన్నాను కానీ, యతి స్థానములో “అఖండ యతి” అనే శంకతో ఆ విధముగా పూరించుటను మానుకొంటిని. స్వస్తి.

కంది శంకరయ్య చెప్పారు…

పండిత నేమాని వారికి నమస్సులు.
అఖండ యతిని మన బ్లాగు మిత్రులే యథేచ్ఛగా ప్రయోగిస్తున్నారు. మీరు గమనించే ఉంటారు. నేను వ్రాసే పద్యాలలో అఖండయతిని ఎప్పుడూ ప్రయోగించను. కాని ఎవరైనా ప్రయోగిస్తే దానిని దోషంగా పరిగణించను.

డా.ఆచార్య ఫణీంద్ర చెప్పారు…

శంకరయ్య గారు!
రసాత్మకంగా మలిచేప్పుడు అఖండ యతిని ప్రయోగించడంలో తప్పు లేదేమో!
రస మాధుర్యాన్ని త్యాగం చేసి, మరీ మడి గట్టుకోవలసిన అవసరముందా? … అనిపిస్తుంది నాకు.
“మానసమం దెదో తళుకు మన్నది పుష్ప విలాప కావ్యమై” – (కరుణశ్రీ పద్య పాదం) హృదయానికి హత్తుకొని నరుల నాల్కల పైన శాశ్వతంగా నాట్యమాడడం లేదా?
ఏ లక్షణకారుడైనా రీతినో, రసాన్నో, ధ్వనినో .. కావ్య లక్షణాలుగా పేర్కొన్నారు గాని, కేవల వ్యాకరణాన్నో, ఛందస్సునో కావ్య లక్షణంగా చెప్పలేదన్నది వాస్తవం.

శ్యామలీయం చెప్పారు…

అఖండయతిని గురించిన చర్చ చూసాను.
లాక్షణికులు దీన్ని తప్పుపట్టినా ఆదునికులు యధేఛ్చగా ప్రయోగిస్తున్నారు. తిక్కనాదికవులూ అఖండయతిని అక్కడక్కడ వాడారని విన్నాను. వాసుదాసుడు శ్రీవావ్లిలికొలను సుబ్బారావు గారు ఆంద్రవాల్మీకి బిరుదాంకితులు, వారు అఖందయతిని ఆదరించారు.
రసాత్మకంగా మలిచేప్పుడు అఖండ యతిని అంతగా పట్టించుకోవలసిన పని లేదేమో అన్నమాట బాగుంది. కాని సాధ్యమైనంతవరకు పరిహరించటమే బాగుంటుంది. అలా పరిహరించినంతమాత్రాన పూర్వకవులకు ఇబ్బంది రాలేదు, రసప్రకర్షకు అడ్డుకాలేదు.
అఖండయతిని ఒక exception క్రింద మాత్రం తీసుకొని యేదైనా పెద్దకృతుల్లో ఒకటి రెండు తప్పనిసరి పరిస్థితుల్లో వాడవచ్చును. కాని పద్యవిద్యను సాధనం చేసే వారు పెద్దకవులు ప్రయోగించారుకదా అని యధేఛ్ఛగా వాడటం ప్రయత్నపూర్వకంగానే మానుకోవటం ఉచితం.

డా.ఆచార్య ఫణీంద్ర చెప్పారు…

అఖండ యతిని వేయాలా? వద్దా? … అన్నది ఒక భావాన్ని పద్యంలో చెబుతున్నప్పుడు ఆ పరిస్థితిని బట్టి రస దృష్టి విచక్షణతో ఆ కవి మాత్రమే తీసుకోవలసిన నిర్ణయమే గాని; పెద్ద కవి, చిన్న కవి అని వ్యక్తిగతంగా కాదు. ఆ పరిస్థితి ఒకానొక భావ ప్రకటనలో పెద్ద కవికీ రావచ్చు. చిన్న కవికీ రావచ్చు. అలాంటి పరిస్థితులలోనే పూర్వకాలంలో కూడ పెద్ద కవులు సైతం అఖండ యతిని ప్రయోగించింది. నేటి చిన్న కవులైనా అఖండ యతిని పరిహరించే నెపంతో పద్యాన్ని రస హీనం చేయకూడదు. మొత్తానికి రస దృష్టి ప్రధానమన్నది నా ఉద్దేశ్యం. రసంపై ప్రధానంగా దృష్టి గలవాడు కవిగా ఎదుగుతాడు. వ్యాకరణంపై, ఛందస్సుపై ప్రధానంగా దృష్టి గలవాడు పండితునిగా మారుతాడు. సమాజానికి కవుల ఆవశ్యకతే ఎక్కువ.
ఎందుకంటే పండితులను బోధించి తయారు చేయవచ్చు. కవి స్వీయ ప్రతిభతో, స్వీయాభ్యాసంతో ఎదగవలసి ఉంటుంది.
పాండిత్యం శాస్త్రాధ్యయనంతో అబ్బుతుంది. కవిత్వం పరిశోధనతో, ప్రయోగాలతో ముందుకు సాగుతుంది.
సరళంగా చెప్పాలంటే – పాండిత్యం(వ్యాకరణం,ఛందస్సు,అలంకార శాస్త్రం మొదలైనవి) మరియు కవిత్వం అన్నవి సైన్స్ మరియు ఇంజినీరింగ్ లేక చట్టం మరియు న్యాయవాద వృత్తి లాంటి యుగళాలు. వీటిలో మొదటివి గైడ్ లైన్స్ అందిస్తే రెండవవి వాటి ఆధారంగా ప్రజోపయోగమైన పనులు చేస్తాయి. వీటిలో రెండవ పని చేసేవారు కార్య సాధనలో కొంత వారి ’ఇంటర్ ప్రిటేషన్’ చేసే స్వేచ్ఛను కలిగి ఉంటారు.
కవులూ అంతే. దీనిని ప్రాచీన కాలంలోనే కొందరు పండితులు అంగీకరించారు. అందుకే వారు “కవయః నిరంకుశాః” అని ఆమోద ముద్ర వేసారు. అది అంగీకరించని పండితులూ ఉన్నారు. వారు “పాండిత్య హీనాః కవయో భవంతి” అని దూషించారు.
కాని ఇప్పుడు కొందరు కవిత్వం ఛందస్సు బంధనాలను ఛట్ పట్ మని త్రెంపామంటూ, వచన కవిత్వం, మినీ కవిత్వమే నేటి కవిత్వమంటూ, పద్య కవిత్వం ఒక ఛాందస కవిత్వమని నిరసిస్తున్న తరుణంలో… పద్య కవిత్వమంటేనే నేటి యువకులు దరిజేరడానికి భయపడుతున్న రోజులలో … రసదృష్టితో ప్రాచీన కవులు తీసుకొన్న స్వేచ్ఛను కూడ నేటి కవులు తీసుకోకూడదు అనడం భావ్యమా? లేదా రసదృష్టితో అక్కడక్కడా అలాంటి స్వేచ్ఛను తీసుకొంటూ ఇంపైన సొంపైన పద్యాలను రచిస్తూ ఎక్కువ మంది పాఠకులను పద్యం వైపు ఆకర్షించడం ముఖ్యమా? అంతే కాకుండా ఎప్పుడూ అవే పురాణ గాథలు, పురాణ విషయాలపై కాకుండా, వచన కవిత్వంలోలా నవీన వస్తువులను తీసుకొని, పద్యంలో అంతకన్న అందంగా చెప్పవచ్చు – అని నిరూపిస్తూ నవీన పద్ధతిలో అందమైన పద్యాలను చెప్పవలసిన అవసరం లేదా? ఇదీ అసలు చర్చించవలసిన విషయం. ఇదే మా గురువు గారు డా. నండూరి రామకృష్ణమాచార్యులు గారు నాకు అందించిన ఉపదేశం. ఈ బాటలో నడిస్తే పద్య కవిత్వం కొత్త పుంతలు తొక్కుతుంది. ఎక్కువ మంది మంచి పద్య కవులు రూపొందుతారు. ఇదే మా ఆంధ్ర పద్య కవితా సదస్సు ఆశయం. కాబట్టి …
రస దృష్టి వర్ధిల్లు గాక!
నవ్య పద్యం వర్ధిల్లు గాక!!

కమనీయం చెప్పారు…

శ్యామలీయంగారికి,ఫణీంద్రగారికి,Sir Roger de coverly చెప్పినట్లు much might be said on both sides. పద్యరచనకి వ్యాకరణం,చందస్సు ముఖ్యమే.అలాగే రసపోషణ కూడా ముఖ్యం.కవుల్లో అత్యధికసంఖ్యాకులు పద్యరచనకు దూరమౌతున్న యీ రోజుల్లో,మరీ కఠినంగా ఉండనవసరం లేదనుకొంటాను. అలా అని విశృంఖలత్వం మంచిదికాదు.( M.A. TELUGU)డిగ్రీ ఉన్నవాళ్ళు కూడా నామాత్రం కూడా పద్యాలు వ్రాయలేకపోతున్నారు కదా!

శ్యామలీయం చెప్పారు…

ఫణీంద్రగారూ, మీ ఆంధ్ర పద్య కవితా సదస్సు గురించి యిదే వినటం. ఆశయం‌ బాగుంది. ప్రాచీనులైన మహాకవులు పద్యాన్ని అందంగా చెప్పారు, నవీనులూ చెప్పగలరు ప్రయత్నిస్తే. . యతిప్రాసలను వదలి పద్యకవిత్వం చెప్పిన వాళ్ళూ ఉన్నారు. ఇతర భాషల్లోనూ తెలుగులోనూ‌ కూడా. అయితే స్వేఛ్ఛ తీసుకునే ముందు సంప్రదాయంపై పట్టు సాధించటం అవసరం అని నా భావన. అది కొందరి దృష్టిలో తప్పో అనవసరమో కావచ్చును. దానికేమి. అవసరమైన సేఛ్ఛ తీసుకోవటం గురించి మరింత వ్యాఖ్యానించేంత అధికారం నాకుందని అనుకోవటం లేదు.
మీరన్నట్లు పద్యకవితకు ఈ రోజుల్లో‌ఆదరం తక్కువే. నేను నాతోచినట్లు నా బ్లాగులో పద్యకవిత వ్రాస్తున్నాను కాని పెద్దగా చదువరులు లేరనే చెప్పవచ్చును.

ఏల్చూరి మురళీధరరావు చెప్పారు…

మాన్యులు శ్రీ శంకరయ్య గారికి
నమస్కృతులతో,
“కుండెఁడు పాలుబోసి యిడెఁ గోమలి కప్పెఁడు కాఫి భర్తకున్” అన్న సమస్య చిత్రంగా ఉన్నది. మానార్థకమైన “ఎఁడు” ప్రత్యయం తద్ధితార్థంలో “కప్పెఁడు” అని సాహిత్యంలో గాని, లోకవ్యవహారంలో కాని ఎక్కడా కనుపింపలేదు. కేవలం వైచిత్రీమాత్రప్రయోగం అనుకోవాలి.
సప్రశ్రయంగా,
ఏల్చూరి మురళీధరరావు

మిస్సన్న చెప్పారు…

డా. ఏల్చూరి వారి వ్యాఖ్య చూశాక నా కనిపిస్తోంది. సాధారణంగా కప్పెడు అనడం కన్నా కప్పుడు అని వ్యావహారికంలో వింటూంటాం.

డా. విష్ణు నందన్ చెప్పారు…

శ్రీ శంకరయ్య గారికి ,

ఈనాటి సమస్యే ఒక విచిత్రం . లాక్షణికుల గురించి చర్చ జరుప వలసినంత పెద్ద శాస్త్రీయమైన కావ్య లక్షణాలు కలిగిన పద్యపాదమేమీ కాదు . నిజానికి డా ఆచార్య ఫణీంద్ర గారితో కొంత వరకు ఏకీభవించవలసి ఉన్నది , పద్యపూరణాలు అన్నవే ఆటవిడుపు కొరకు . పొడుపుకథల వంటివి . ఇక ఆధునిక కాలంలో వరుస పెట్టి నెరసులెంచ వలసి వస్తే , శంకరాభరణమే కాదు , అస్మదాదుల పద్యాలేవీ – శాస్త్ర చర్చకు నిలువ జాలనివే . నిజాన్ని నిష్కర్ష గా చెబుతున్నందుకు మన్నించండి కానీ , శాస్త్రబద్ధమైన నిర్దోష పద్యమే ఈ వేదిక మీద ప్రచురించాలనుకుంటే క్వాచిత్కం గా ఒకటో అరో తప్ప ఏవీ నిలువజాలవు . 

CUP ని కప్పు అని ఆంధ్రీకరిస్తూ అంటూ పాత్రా సూచకమైన ఇతర భాషా పదాన్ని తీసుకున్న సమస్యలో , దానికి ఏల్చూరి మురళీధరరావు గారు చెప్పినట్టు అపదాదిస్వర సంధి చేసి విచిత్రమైన ” కప్పెడు ” పదాన్ని సాధించిన పద్యపాదంలో సాధుత్వాసాధుత్వాలను , లక్షణావలక్షణాలను , అఖండ యతి గత్యాది అగత్యాలను విమర్శించడం – పాశ్చాత్య సంగీతం లో ఫలానా రిషభమెందుకు వచ్చింది అని ప్రశ్నించడం లాంటిదే అని నా భావన .

ఇకపోతే విద్వత్కవులు ఏల్చూరి వారు చెప్పినట్టు ఇదొక వైచిత్రీమాత్ర ప్రయోగమే కాని , శ్రీశ్రీ మార్కు
ఎప్పుడు పడితే అప్పుడు
కప్పెడు కాఫీ నొసంగ గలిగిన సుజనుల్
చొప్పడిన యూర నుండుము
చొప్పడకున్నట్టి యూరు చొరకుము మువ్వా !
లాంటి విలాస పద్యాలుండనే ఉన్నాయి కదా !

ఏతావాతా చెప్పొచ్చేదేమిటంటే ఈ కాలానికి ‘ ఔదాసీన్యమే ‘ శరణ్యం .

ఏల్చూరి మురళీధరరావు చెప్పారు…

మాన్య విద్వత్సుకవివరేణ్యులు డా. విష్ణు నందన్ గారికి
నమస్కృతులతో,
తెలుగులో పద్యరచయితలు పాదం చివఱ పదాన్ని విఱిచి రెండవ పాదంలోకి తీసికొనివెళ్ళే సౌకర్యం ఉన్నది. నన్నయ గారు “… భూరిభుజాకృపాణధా, రా జల శాంతశాత్రవపరాగుడు” అన్నట్లు. సంస్కృతంలో ఆ సౌకర్యం లేదు. పాదం చివఱ పదాన్ని విఱిచి తీరాలి. ఆ విధంగా లేని ప్రయోగాలు సంస్కృతంలో ఎంతో అరుదుగా కాని కనబడవు. అలాగని సంస్కృత లాక్షణికులు (ఎక్కడో ఒకే ఒకచోట తప్ప) తమ లక్షణగ్రంథాలలో ఆ విషయాన్ని నొక్కి చెప్పలేదు. ప్రయోగాలను పరిశీలించి మనము గ్రహింపవలసిందే.
అయితే, తెలుగు లాక్షణికులు “అఖండయతి”ని అలా పాఠకుల ఊహకు విడిచిపెట్టలేదు. పదే పదే లక్షణనిర్వచన చేశారు. అందుకు కారణం శ్రీ తంజనగరం తేవప్పెరుమాళయ్య, శ్రీ రావూరి దొరసామిశర్మ మొదలైన పెద్దలు చెప్పే ఉన్నారు కనుక మనము పునరుక్తం చేయనక్కర లేదు. ఆ నాటి వ్రాతప్రతులలో దోషాలను పరిహరించటానికి అదొక సాధనం. అందువల్ల వారు మహాకవులు విరళంగా ప్రయోగించిన ప్రయోగాలను తాము చూసి ఉన్నా, లాక్షణికులు వాటిని ఉపేక్షించారు. పద్యవిద్యకు మెఱుగులు దిద్దారు.
ఆధునిక కాలంలో ఆ ఆలోచనలు మాఱాయి. మీరన్నట్లు ఈనాడు అన్నింటికీ ఉపేక్షా నికషోపలమే శరణ్యం. శరణ్యాంతరం లేదు కనుక.
శ్రీ మిస్సన్న గారన్నట్లు “కప్పుడు” అనటం కూడా ఉన్నది. చూ. http://kinnerasani.blogspot.in/2006_08_01_archive.html

శ్రీశ్రీ గారి ప్రయోగాన్ని గుర్తుచేసినందుకు మీకు ధన్యవాదాలు.
“చమత్కార శ్చిత్తవిస్తారరూపో విస్మయాపరపర్యాయః” – సాహిత్యదర్పణం.
ఈ చర్చకు మీ వ్యాఖ్య భరతవాక్యమై భవ్యంగానూ, భావ్యంగానూ ఉన్నది.
విధేయుడు,
ఏల్చూరి మురళీధరరావు

కంది శంకరయ్య చెప్పారు…

ఈనాటి సమస్య ఆసక్తికరమైన చర్చకు దారితీయడం, డా. ఆచార్య ఫణీంద్ర గారు, కమనీయం గారు, ఏల్చూరి మురళీధర రావు గారు, డా. విష్ణునందన్ గారు స్నేహపూర్వకంగా పాల్గొని శాస్త్రీయంగా, సహేతుకంగా వివరణలిచ్చారు. అందరికీ ధన్యవాదాలు. ఇటువంటి చర్చలు ఆహ్వానింపదగినవి.

(01/05/2013 నాడు శంకరాభరణం బ్లాగులో జరిగిన చర్చ)

potana

కవిసమ్మేళనం

vas1

2/5/2013 నాడు “నవ్య సాహితీ సమితి” నిర్వహించిన “వసంతోత్సవం”లో భాగంగా పలువురు సాహితీ మూర్తులకు పురస్కార ప్రదానంతోబాటు కవిసమ్మేళనం కూడ జరిగింది. నా అధ్యక్షతన జరిగిన ఆ కవిసమ్మేళనంలో మన “ఆంధ్రామృతం” బ్లాగరు శ్రీ చింతా రామకృష్ణారావు, శ్రీ వూసల రజనీ గంగాధర్, శ్రీ ఆలపాటి శ్రీనగేశ్ వంటి పది మంది కవులు పాల్గొన్నారు. కొన్ని పత్రికలలో ప్రచురితమైన ఆ కార్యక్రమ వివరాలను, నాతోబాటు కొందరు కవులు ఆలపించిన కవితలను ఇక్కడ ప్రచురిస్తున్నాను.

– డా. ఆచార్య ఫణీంద్ర

ఈనాడు :

ks4

నమస్తే తెలంగాణ :

ks3

నా కవిత :

ks1

ks2

“ఆంధ్రామృతం” బ్లాగరు శ్రీ చింతా రామకృష్ణారావు కవిత :

vas3

శ్రీ ఆలపాటి శ్రీనగేశ్ కవిత :

విద్యుత్ సమస్య – సాధన
రచన: ఆలపాటి శ్రీనగేశ్
అంధకార సంక్షోభం నుండి జాజ్వల్యమాన సంక్షేమం దిశగా
సాగాలి మన పయనం… పథక, ప్రణాళికా బద్ధమైన ప్రయత్న పథం !
వ్యథను ఛేదించడానికి సమగ్ర విధానానికై చేద్దాం మేథో మథనం !
సాంప్రదాయేతర సహజ ఇంధన అన్వేషణం !
పవన ,సౌర శక్తి వనరుల సద్వినియోగం !
ఇద్దాం.. విద్యుత్ రంగ నిపుణుల పరిశోధనలకు ప్రాధాన్యం !
పొలాన్ని దుక్కి దున్నే బక్క చిక్కిన రైతన్న కరెంటు కరువు బరువుతో,
బ్రతుకు తెరువు చిక్కుల్లో పడి ఉక్కిరి బిక్కిరవుతున్నాడు !
పరీక్షలకై అహోరాత్రాలు సింహంలా శ్రమించే విద్యార్థి
ఈ అంధకార పరీక్షకు అయోమయావస్థలో కుదేలవుతున్నాడు,
బెదిరే కుందేలవుతున్నాడు !
ఆసుపత్రుల్లొ.. అత్యవసర స్థితి లోని రోగి శస్త్ర చికిత్స జరుగక ,
ప్రాణాపాయ భయంతో లబోదిబోమంటున్నాడు !
చెప్పుకుంటూ పోతే ,వేధించే వెతల కతలు ఎన్నో .. !
సరఫరా కోతలతో ,పెరిగిన రుసుముల మోతలతో
గతుకుల గతి బ్రతుకుతో సతమతమవుతున్న సంసారసాగరపు ఎదురీతలెన్నెన్నో!
ఈ సమస్యకు ప్రజలు,ప్రభుత్వం , ప్రతిపక్షాలు
బాధ్యతాయుత భాగస్వామ్యస్ఫూర్తితో సమిష్టిగా జరపాలి శాశ్వత పరిష్కార సాధనం!
త్రిమూర్తి శక్తులు సంఘటితమై,ప్రత్యామ్నాయ ఉత్పత్తి ఆయుధంతో చేయాలి పరాక్రమ ప్రహారం !
తక్షణమే ఈ “తిమిరాసురుని” సంహారం !
వ్యాపింప జేయాలి “విజయ”నామ వత్సరంలో వెలుగు వెన్నెలల వీర విహారం !

—***—

అడిగిన అంశాలపై ఆశు పద్యాలు

gvp

ఇటీవల “టోరి” రేడియోలో లైవ్ ప్రోగ్రాంలో అడిగిన అంశాలపై తొలిసారిగా ఆశువుగా పద్యాలు చెప్పినప్పుడు అక్కడక్కడా కొన్ని తప్పులు దొరిలాయి. వాటిని సరిదిద్ది, ఆ పద్యాలకు మెరుగులు దిద్ది ఇక్కడ ప్రచురిస్తున్నాను. ఏమిటొ! ఆ రోజు నా మైండ్ “ఆటవెలది” కే ట్యూన్ అయి ఉన్నట్టుంది. ఒక్క పద్యం మాత్రం కందంలో వచ్చింది. అదీ ఆశువులో అంత సంతృప్తిగా రాలేదు. మెరుగులు దిద్దాక, “ఆంజనేయుని తొలిసారి చూచిన సీతాదేవి మనోభావాల” పై చెప్పిన ఆ పద్యం హృద్యంగా రూపు దిద్దుకొంది.
మా గురువు గారు నండూరి రామకృష్ణమాచార్య గారు అన్నట్టు- ఆశువుగా చెప్పిన పద్యానికి, ఆలోచనతో చెక్కిన పద్యానికి చాల తేడా ఉంటుందన్నది అక్షర సత్యం.

– డా. ఆచార్య ఫణీంద్ర

“సెల్ ఫోన్” పై పరిచయ కర్త ’రమేశ్’ పద్యం చెప్పమన్నప్పుడు :

ఒకరి మాట వినగ నొకరు దూరము నుండి,
శాస్త్రవేత్త లిడిన సాధనమ్ము –
’దూర వాణి’ ఒక మధుర భాషణపు భూష!
చేయి, చెవికి నడుమ చేరియుండు!

“అరవింద” అన్న కాలర్ తనపై పద్యం చెప్పమన్నప్పుడు :

పాట పాడగలుగు పండితోత్తమురాలు –
నటన ఎరిగినట్టి నారి యామె!
అమృత హృదయురాలు – ’అరవింద’ యను శ్రోత!
మంచితనము పరిమళించు మహిళ!

“రాంబాబు” అన్న కాలర్ “పనికి ఉపాధి” పథకంపై చెప్పమన్నప్పుడు :

పని దొరకక పేద పస్తులుండుట మాన్ప,
ప్రభుత పూని మంచి పథక మొకటి
కూర్చ వలయు వాని కూడు, గుడ్డను జూడ –
పనికి ఒసగవలె ఉపాధి సతము!

“శిల్ప” అన్న కాలర్ మానవాళికి ఒక మంచి సందేశ పద్యం చెప్పమన్నప్పుడు :

ఎదుటి వారి యొక్క ఎడద నొప్పింపక,
మంచి తనము నెపుడు పంచవలయు!
సత్య మార్గమందు సంచరింప వలయు!
ధర్మ నిరతి నెపుడు దాట వలదు!

“శ్రీనివాసులు” అన్న కాలర్ ’టోరి’ రేడియోలో ప్రసారమయ్యే “ఇడ్లి – బర్గర్” ప్రోగ్రాంపై పద్యం చెప్పమన్నప్పుడు :

విశ్వమందు గలుగు విశులెల్లరు గూడి
మాటలాడుకొంద్రు మనసు విప్పి –
ఎంత చక్కగుండు ’ఇడ్లి-బర్గ’రను ప్రో
గ్రాము, రెంటి రుచుల రంగరించి!

“జె.పి.” అన్న కాలర్ ఆంజనేయుని తొలిసారి చూచిన సీతాదేవి మనోభావాలపై
పద్యం చెప్పమన్నప్పుడు :

వచ్చిన ఓ వానరమా!
వచ్చితి వెవ్వారు పంప? పగవా డంపన్
వచ్చిన మాయవొ? సత్యమొ?
తెచ్చితొ సందేశము పతి దేవుని దూతై!

పరిచయ కర్త “రమేశ్” తనపై పద్యం చెప్పమన్నప్పుడు :

కలదు మీకు మధుర గంభీర కంఠమ్ము-
పలుకుచుంద్రు తీపి పలుకు లెన్నొ!
శ్రేష్ఠమైన వక్త! శ్రీ రమేశాఖ్య! మీ
కందజేయుదు నభినందనముల!

— *** —      TORI

Previous Older Entries