పద్య కవిత్వం – కొన్ని సందేహాలు

నిన్న ఎందుకో నా బ్లాగులన్నీ మళ్ళీ ఆమూలాగ్రం చదివాను. ఎన్నో విలువైన పోస్టులు కనిపించాయి. ముఖ్యంగా మూడేళ్ళ క్రితం నా ” నండూరి రామకృష్ణమాచార్య సాహిత్య పీఠం ” బ్లాగులో శ్రీ భాస్కర రామిరెడ్డి గారు ( ‘హారం’ నిర్వాహకులు ) నాతో జరిపిన అంతర్జాల ముఖాముఖీ ( INTERNET INTERVIEW ) చదివాక చాల ఆనందం కలిగింది. వర్ధిష్ణువులైన పద్య కవులకు ఎంతో ఉపయుక్తమైన ఆ ముఖాముఖిని ఈ బ్లాగులో పునః ప్రచురిస్తున్నాను.

– డా. ఆచార్య ఫణీంద్ర  

పద్య కవిత్వం – కొన్ని సందేహాలు (డా||ఆచార్య ఫణీంద్ర తో

‘haaram.com’ భాస్కర రామిరెడ్డి ముఖాముఖి)

భాస్కర రామిరెడ్డి: ఫణీంద్ర గారు! ఈ రోజు మీ ‘నండూరి రామకృష్ణమాచార్య సాహిత్య పీఠం’ బ్లాగును చూశాను. పద్య కవిత్వ వ్యాప్తికి ఈ బ్లాగు ద్వారా మీరు చేస్తున్న కృషికి ధన్యవాదాలు. బ్లాగులోని మీ పాఠాలు చదవడం వల్ల పద్య కవిత్వానికి , తెలుగు భాషకు సంబంధించిన సందేహాలు తీరుతాయి. ఇటువంటి బ్లాగు కోసం గత రెండు నెలలుగా వెదుకుతున్నాను. ముందు ముందు నాకున్న సందేహాలన్నింటికి మీ బ్లాగు సమాధానాలు ఇస్తుందని ఆశిస్తాను. 
అయితే ఈ ముఖాముఖి ద్వారా ముందుగా మాలాంటి వారికి ఉండే కొన్ని సందేహాలను నివృత్తి చేసుకోవాలనుకొంటున్నాను.
ఆచార్య ఫణీంద్ర: చాలా సంతోషం. ఆనందంగా అడగండి.
భా.రా.:పద్యం ఎన్నుకొని వర్ణన చేస్తారా? లేక వర్ణనకి కొన్ని రకాల పద్యాలు బాగా అతుకుతాయా?
ఆ.ఫ :ఏ కవితకైనా ముందు వస్తువు, దాని గురించి ఏం చెప్ప దలచుకొన్నామో ఆ భావం ముఖ్యం. అది వచన కవిత్వమయినా, పద్య కవిత్వమయినా లేక మరేదైనా. ఆ భావం ఒక గాఢమైన స్పందన వల్ల కలుగుతుంది. ఏ కవికైనా ఆ భావం ఒక సమగ్ర రూపం సంతరించుకోగానే అది పదాల రూపంలో దొర్లుకొంటూ వస్తుంది. శిల్పి శిల్పం చెక్కినట్లుగా కవి అప్పుడు ఆ పదాల ప్రవాహాన్ని భావంతో సమన్వయం చేస్తూ కవితను చెక్కుతాడు. ఏ కవైనా ఒకే దెబ్బలో కవిత రాసి పారేసానంటే అతనికి పరిపక్వత లేనట్టే. శిల్పి ఒక సుందరి ముక్కు చెక్కాలనుకొంటే, ముందుగా ముఖ భాగంలో ఒక ముద్దలాంటి బొడిపెను చెక్కుతాడు. తరువాత సన్నగా, పొడువుగా మృదువుగా మొనదేలేలా చెక్కుతాడు. ఆ పైన చెలిమలు అందంగా చెక్కుతాడు. అలా సంతృప్తికరంగా వచ్చే దాకా చెక్కుతూనే ఉంటాడు.కవిత కూడా అంతే. పద్యం గురించి చెప్పమంటే ఇదంతా చెప్పుతారేంటి అనుకోకండి. అక్కడికే వస్తున్నా. అన్ని రకాల ఛందస్సులపై బాగా అభ్యాసం చేసి సిద్దంగా ఉంటే, ప్రవాహంలా దొర్లుకు వచ్చే పదాలు ఏదో ఒక ఛందస్సు ప్రారంభ గణాలలో ఒదిగి ఉంటుంది. ఇక
అక్కడి నుండి శిల్పిలా చెక్కుతూ పోవడమే.పద్యం పూర్తయినా సంతృప్తికరంగా వచ్చేవరకు అక్కడక్కడా మారుస్తూ చెక్కుతూ ఉండాలి. పూర్తిగా సంతృప్తిగా వచ్చాక శిల్పి శిల్పాన్ని ప్రదర్శనకు ఉంచినట్టు, అప్పుడు కవితను ప్రచురించాలి. ఇది సాధారణంగా ఒక మంచి పధ్ధతి.
అయితే అన్ని రకాల ఛందస్సులను అభ్యాసం చేసి అధికారం సాధించడం కొంచం కష్టమే. కాబట్టే మన ప్రాచీన కవులు కూడా ‘ఉత్పల మాల’,’చంపకమాల’, ‘శార్దూలం’, ‘మత్తేభం’, ‘కందం’, ‘సీసం’, ‘ఆట వెలది’, ‘తేట గీతి’ , అప్పుడప్పుడు ‘మత్త కోకిల’ – ఈ ఛందస్సుల లోనే విరివిగా వ్రాసేవారు. ఆధునికులు కూడా ఈ ఛందస్సులలో అధికారం సాధిస్తే చాలు. మిగితావి కావాలనుకొన్నప్పుడు కాస్త శ్రమ పడైనా ఒకటి అరా వ్రాయవచ్చు.
అయితే కొన్ని మార్లు పద్యం ఎన్నుకొని కూడా రచన చేయవలసి ఉంటుంది. ఉదాహరణకు ఒక విషయాన్ని గూర్చి నాలుగు పాదాలలో నాలుగు రకాలుగా వర్ణించి తుదిలో conclusion లాంటిది ఇవ్వాలనుకొంటే , సీస పద్యం బాగా ఒదుగుతుంది. అలాగే కొన్ని పేర్లను పొదుగాలి అనుకోండి. ఆ పేర్లు ఏ గణాలలో, ఏ ఛందస్సులో ఇముడుతాయో వాటినే ముందుగానే ఎన్నుకోవలసి ఉంటుంది. ఉదాహరణకు మీ పేరే తీసుకోండి. ‘భాస్కర రామిరెడ్డి’. ఇది ‘ఉత్పలమాల’ లో ప్రారంభ గణాలలో గాని, ‘తేట గీతి’ పాదం చివరి గణాలలో గాని, సరిగ్గా ఒదుగుతుంది.

భా.రా.: గణాలు చూసుకుంటూ పద్యం రాస్తారా లేక పద్యం వ్రాసే టప్పుడు వచ్చేపదాల గణాలను చూసుకొని పద్యం మారుస్తారా?
ఆ.ఫ.:”కవి యన్న వాడు ఆర్తితో అరిస్తే అది ఏదో ఒక ఛందస్సులో ఉంటుంది” అన్నారు ఆరుద్ర . ఇంతకు ముందు ప్రశ్నకు చెప్పిన సమాధానంలో అన్నట్టు ‘ఉత్పల మాల’, చంపక మాల’, ‘కందం’, ‘సీసం’ మొదలైన ఛందస్సులలో పూర్తి సాధికారత పొందేలా అభ్యాసం చేసిన వారికి – తొలి భావం ఏ ఛందస్సులో పలుకుతుందో, అదే ఛందస్సులోనే మిగితా భావం కూడా సునాయాసంగా సాగిపోతుంది. అప్పుడు ఆ కవి దృష్టి – గణాలు, ఛందస్సుపై ఉండదు. సముచితమైన పదాలను వాడుతున్నానా? లేక ఇంకా మెరుగైన పదాలను వాడగలనా? అనుకొన్న భావాన్ని పలికించ గలుగుతున్నానా? లేక ఇంక మెరుగైన భావ వ్యక్తీకరణ సాధ్యమా? – అని ఆలోచిస్తాడు. తాను ఇదివరకే చేసిన అభ్యాస ఫలితంగా ఎలాంటి దోషాలు లేకుండా గణాలు పరిగెత్తుతుంటాయి. తన అభివ్యక్తిలో పరిపక్వత కోసం కవి పద్యాన్ని పునస్సమీక్షించుకొంటూ పద్యంలో అవసరమనుకొన్న చోట్ల మార్పులు చేస్తూ పరిపూర్ణంగా సంతృప్తి కలిగే వరకు దానిని చెక్కుతూనే ఉంటాడు. 
భా.రా.: యతి చాలా రకాలుగదా ? సులభంగా గుర్తుంచుకొనే మార్గాలు ఏమైనావున్నాయా?
ఆ.ఫ.: నిజమే! యతులలో చాలా రకాలున్నాయి. అందులో ‘ప్రాస యతి’ వృత్తాలలో, ‘కందం’లో చెల్లుబాటు కాదు. కాని ‘సీసం’లో, ‘ఆట వెలది’, ‘తేట గీతి’ మొదలైన పద్యాలలో అది చాల అందాన్ని సమకూరుస్తుంది. ‘ప్రాస యతి’ అంటే ‘యతి’ బదులు ప్రక్క అక్షరంతో ప్రాస వేయడం. ఉదాహరణకు – “ఇల్లు మొత్త మతడు గుల్ల చేసె”. ఇందులో ‘ఇ’కి, ‘గు’కి యతి కుదర లేదు. వాటి ప్రక్క అక్షరాలకు ప్రాస(ఇల్లు – గుల్ల) పడింది.
‘అఖండ యతి’ అని ఉంది. దీనిని ‘అప్ప కవి’ వంటి లాక్షణికులు అంగీకరించ లేదు. కానీ ప్రాచీన కవులలోనే కొంత మంది ఆయన మాటను పెడ చెవిన పెట్టి దీనిని ప్రయోగించారు. సరే – ఇవన్నీ కవికి వెసులుబాటు కల్పించేందుకు ఉన్నవే కాని, కవి తప్పకుండా తెలుసుకొని ప్రయోగించాలన్న నియమమేమీ లేదు. వీటి కన్నా కవి డైరెక్టుగా ‘యతి మైత్రి’ వేస్తేనే పండితులు హర్షిస్తారు. కాబట్టి కవి ‘యతి’ వేయ వలసిన స్థానంలో ‘స్వర(అచ్చు) మైత్రి, వ్యంజన(హల్లు) మైత్రి కుదిరిందా చూసుకొంటే సరిపోతుంది.

తెలుగు భాషకు ఎంతో అందాన్ని కొనితెచ్చిన అమూల్య వరాలు యతిప్రాసలు. తెలుగు భాషకు అవి సహజ కవచ కుండలాల వంటివని మా గురువు గారు కీ. శే. నండూరి రామకృష్ణమాచార్య చమత్కరించే వారు. ఈ యతి ప్రాసలు కేవలం పద్యాలలోనే ఉంటాయనుకొంటే పొరపాటే. మన భాషలో అడుగడుగునా కనిపిస్తూనే ఉంటాయి. ఉదాహరణకు ఊళ్లలో నిరక్షరాస్యులు చెప్పుకొనే సామెతల్లో అవి విరవిగా కనిపిస్తాయి.
“కడుపు చించుకొంటే కాళ్ళ మీద పడుతుంది.” – ఇందులో ప్రారంభాక్షరం ‘క’ ఉంటే, కొంత విరామం తరువాత ‘కాళ్ళ’ అనే పదంలో ‘కా’ అన్న అక్షరం ఉంది. అంటే ఇక్కడ ‘క’కి, ‘కా’కి యతి కుదిరిందన్న మాట. దీనినే ‘యతి మైత్రి’ అంటారు.
“ధిల్లీకి రాజైనా –
తల్లికి కొడుకే.” – ఇందులో మొదటి లైన్లో (పద్యంలో దీనినే పాదం అంటారు) రెండో అక్షరం ‘ల్ల’ ఉంటే రెండో పాదంలో కూడా అదే ‘ల్ల’ అక్షరం ఉంది. దీనినే ‘ప్రాస’ అంటారు. 90 శాతం పద్యాల్లో ఈ ప్రాస నియమం ఉంటుంది. కొన్ని రకాల పద్యాల్లో ఈ నియమం అవసరం లేదు. అంటే అవి వ్రాయడం మరింత సులువన్న మాట.
” కొండలలో నెలకొన్న కోనేటి రాయడు వాడు” అన్న అన్నమాచార్య కీర్తనలో ‘కొం’కి , ‘కోనేటి’ లోని ‘కో’కి యతి మైత్రిని గమనించారా?
“ఇందరికీ అభయమ్ము నిచ్చు చేయి –
కందువగు మంచి బంగారు చేయి !” అన్న అన్నమయ్య కృతిలో పై పాదంలో రెండో అక్షరం (సున్నాతో కూడుకొన్న) ‘ద’ రెండో పాదంలోనూ అదే ఉంది. ఇదే ప్రాస. అలాగే మొదటి పాదంలో ‘ఇం’కి , ‘ఇచ్చు’లోని ‘ఇ’కి యతి మైత్రి. రెండో పాదంలో ‘కం’కి ‘బంగారు’లోని ‘గా’కి యతి మైత్రి’.
ఇది గమనించకుండా మనలో చాలా మంది “పద్యాల్లో యతి ప్రాసలు – అవి చాలా కష్ట”మంటూ భయపెడుతూ ఉంటారు. ఆ భయం పోవాలంటే భాషలో పలు చోట్ల వచ్చే యతి ప్రాసలను అవి భాషకు తెచ్చే అందాలను గమనించండి.
ఈ నెలంతా ఈ దృష్టితో ఒక కంట భాషను గమనిస్తూ, మీ పనులు మీరు చేసుకొంటూ పొండి. మీరు రోజూ మాటాడే భాషలోనే యతిప్రాసలను చేరుస్తూ భాషకు చేకూరే సొగసును గమనించండి.

మన అక్షరాలను మనం ’అచ్చులు’, ’హల్లులు’ అని రెండు విభాగాలుగా నేర్చుకొన్నాం. 
’అ’ నుండి ’ఆః’ వరకు ఉన్నవి అచ్చులు –
’క’ నుండి ’ఱ’ వరకు ఉన్నవి హల్లులు.
మన భాషలోని పదాలలో ప్రతి అక్షరంలో అచ్చు, హల్లు రెండు మిళితమై ఉంటాయి. అందుకే మనం ’గుణింతా’లని నేర్చుకొనేది.
మనం పద్యాలలో ’యతి మైత్రి’ వేసేప్పుడు అటు ’స్వర (అచ్చు) మైత్రి’, ఇటు ’వ్యంజన (హల్లు) మైత్రి’ రెండూ కుదిరేలా చూసుకోవాలి.
అచ్చులలో క్రింద పేర్కొన్న జట్టులలో వాటిలో వాటికే యతి కుదురుతుంది కానీ , వేరే వాటితో కుదరదు.
* అ,ఆ,ఐ,ఔ,అం,ఆః,య,హ
ఉదా|| ’అ’ల్పుడెపుడు పలుకు ’ఆ’డంబరముగాను
* ఇ,ఈ,ఎ,ఏ,ఋ,ౠ,
ఉదా|| ’ఇ’తరులెరుగకున్న ’ఈ’శ్వరు డెరుగడా?
* ఉ,ఊ,ఒ,ఓ
ఉదా|| ’ఉ’ప్పు కప్పురంబు ’ఒ’క్క పోలిక నుండు
పై మూడు జట్టులలోని అక్షరాలను గుర్తుంచుకొని, ఉదాహరణలను పరిశీలిస్తే విషయం బోధపడుతుంది. 
’య’,’హ’ హల్లులైనా ఉచ్చారణ దగ్గరగా ఉండడం వలన ’అ’ జట్టులోని అచ్చులతో కూడి ఉంటే, ఆ అచ్చులతో యతి మైత్రి కుదురుతుంది. 
ఉదా|| ’అ’ల్లరి మూక నేతలు మ’హా’త్ములటన్నను నమ్మ శక్యమే?
ఇందులో ’అ’కి, ’హా’కి యతి కుదిరింది. అలాగే మరొక 
ఉదా|| ’య’జ్ఞ ఫలము నందుకొనిరి ’ఆ’తని పత్నుల్!
ఇక్కడ ’య’కి, ’ఆ’కి యతి మైత్రి కుదిరింది.
ఇక హల్లులలో ఏ ఏ జట్టులలో ఏ ఏ అక్షరాలకు యతి కుదురుతుందో చూద్దాం.
* క, ఖ, గ, ఘ, క్ష
ఉదా|| ’కం’చు మ్రోగినట్లు ’క’నకంబు మ్రోగునా?
ఇలాగే మిగితా జట్టులు …
* చ, ఛ, జ, ఝ, శ, ష, స, క్ష, జ్ఞ
* ట, ఠ, డ, ఢ
* త, థ, ద, ధ
* న, ణ, o
* ప, ఫ, బ, భ, వ
* మ, oప, oఫ, oబ, oభ (ప్రత్యేకంగా… పు, పూ, పొ, పో, ఫు, ఫూ, ఫొ, ఫో, బు, బూ, బొ, బో, భు, భూ, భొ, భో- లతో … ము, మూ, మొ, మో లకు యతి కుదురుతుంది.)
ఉదా|| ’మా’దు జనని! దుర్గమ్మ! అ’oబ’! దయ జూడు
అలాగే, మరో ఉదా|| ’పు’లతి అందమైన ’మో’ము జూడు
ఇంకా మిగిలిన జట్టులు ఇవి –
* ర, ఱ
* ల, ళ
* య, హ, అ,ఆ, ఐ, ఔ, అం, ఆః
ఒక ముఖ్య విషయమేమిటంటే, యతి మైత్రి అంటే – అచ్చు మైత్రి, హల్లు మైత్రి రెండూ తప్పకుండా కుదరాలి.
ఉదా|| ’దే’శ భాషలందు ’తె’లుగు లెస్స
ఇందులో ’ద’ కి, ’త’ కి హల్లు మైత్రి, అందులోని ’ఏ’ కి, ఇందులోని ’ఎ’కి అచ్చు మైత్రి రెండూ కుదిరాయి.
ఉదా|| ’స’జ్జనుండు పలుకు ’చ’ల్లగాను
ఇందులో ’స’ కి ’చ’ కి మధ్య హల్లు మైత్రి – మళ్ళీ అందులోని ’అ’ కి, ఇందులోని ’అ’ కి అచ్చు మైత్రి రెండూ కుదిరాయి. మరొక ఉదా|| 
’చి’త్త శుద్ధి లేని ’శి’వ పూజలేలయా?
ఇందులో ’చ’ కి ’శ’ కి హల్లు మైత్రి మరియు అందులోని ’ఇ’ కి, ఇందులోని ’ఇ’ కి అచ్చు మైత్రి రెండూ కుదిరాయి గదా!
ఇవి గాక ’ప్రాస యతి’ అని ఒకటుంది. ఇది అన్ని ఛందస్సులలో పనికి రాదు. కొన్ని ఛందస్సులలో అంగీకరింపబడుతుంది. ఉదాహరణకు ’సీసము’, ’తేట గీతి’, ’ఆట వెలది’ మొ||వి. పైగా, ఈ ఛందస్సులలో ప్రాస యతి వాడితే ఆ పద్యాలకు మంచి అందం కూడా వస్తుంది. 
’ప్రాస యతి’ అంటే, ఆ యా అక్షరాలకు మధ్య యతి బదులు వాటి ప్రక్క అక్షరాలకు ప్రాస వేయడం. 
ఉదా|| ’ఇల్లు’ మొత్తమపుడు ’గుల్ల’యయ్యె
ఇందులో ’ఇ’ కి ’గు’ కి యతి కుదర లేదు. కాని వాటి ప్రక్కన రెండు చోట్లా ’ల్ల’ అన్న ప్రాస పడింది. ఇది ’ప్రాస యతి’ 
’యతి’ గురించి ఈ జ్ఞానం సరిపోతుంది.
ఇక ’ప్రాస’ – ఇది ఇంతకు ముందు పాఠంలో చెప్పుకొన్నట్టు పద్యంలోని ప్రతి పాదంలో రెండవ అక్షరం ఒకటే అదే హల్లుకు సంబంధించినది ఉండడం. అందులోని అచ్చు మారినా ఫరవా లేదు.
ఉదా|| క’oదు’కము వోలె సుజనుడు
క్రి’oదం’బడి మగుడి మీది 
కెగయు జుమీ
మ’oదు’డు మృత్పిండము వలె
గ్రి’oదం’బడి యడగి యుండు
గృపణత్వమునన్ 
ఈ పద్యంలో బిందు పూర్వక దకార( oద) ప్రాస వేయబడింది. గమనించారు కదా!

భా.రా.:సంస్కృత పదాలను సులభంగా ఎలా గుర్తించాలి? సంధిచేసేటప్పుడు ప్రతిసారినాకు ఈ ప్రశ్న వుత్పన్నమౌతుంది.
ఆ.ఫ.:సంస్కృత పదాలను, తెలుగు పదాలను కలిపి మిశ్రమ సమాసాలు చేయడం తప్పు. పండితులు వీటిని ‘దుష్ట సమాసాలు’ అంటారు. వార్తా పత్రికలలో భాషా ప్రమాణాలు మరీ దిగజారి ఈ మధ్య ఇవి బాగా వ్యాపించి భాషను ఖూనీ చేస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు ఈ మధ్య ఏ వార్తా పత్రికను చూసినా ‘పాలాభిషేకం’ అని వ్రాస్తున్నారు. ఇక్కడ ‘పాలు’- తెలుగు పదం; ‘అభిషేకం’- సంస్కృత పదం. వీటిని సమాసం చేయకూడదు. దీనిని ‘క్షీరాభిషేకం’ అనాలి. దురదృష్ట మేమిటంటే ఇప్పుడు పొద్దున్న లేచి చూస్తే, ప్రసిద్ధి చెందిన వార్తా పత్రికలలోనే ఇలాంటి దోషాలు కోకొల్లలుగా కనిపిస్తున్నాయి. అయితే వ్యవహార భాషలో ఎలా ‘ఏడ్చినా’, పద్యాలలో వీటిని పండితులు అంగీకరించరు. మరి ఈ తప్పులు చేయకుండా ఉండాలంటే ఏది సంస్కృత శబ్దం, ఏది తెలుగు శబ్దం అన్న పరిజ్ఞానం ఉండాలి.
ఒక చిన్న బండ గుర్తు ఉంది. మన అక్షరాలలో ‘అల్ప ప్రాణాలు’, ‘మహా ప్రాణాలు’ అని ఉన్నాయి. ‘క, గ, చ, జ, త, ప, బ, మ, య, ల…’ మొ||వి అల్ప ప్రాణాలు. ‘ ఖ, ఘ, ఛ, ఝ, థ, ధ, ఫ, భ…’ మొ||వి మహాప్రాణాలు. అన్ని అల్ప ప్రాణాలున్న పదాలు ‘తెలుగు పదాలు’ అని చెప్పలేం గానీ – పదంలో ఒక్క మహాప్రాణమున్నా అది సంస్కృత పదమని కచ్చితంగా చెప్పవచ్చు. ఎందుకంటే తెలుగులో మహాప్రాణ అక్షరాలు లేవు. అవి సంసృతం నుండి గ్రహించినవే. ‘బడి, గుడి, బండ, మల్లె, పువ్వు, తీగ … ఇలా అన్నీ తెలుగు పదాలు. అంత మాత్రాన ‘లత, దేవాలయం, కాలం, జగతి…’ కూడా తెలుగు పదాలు కావు. ఎందుకంటే సంస్కృతంలో కూడా అల్పప్రాణ అక్షరాలు ఉంటాయి. కానీ, ‘ధర్మం, ఫలం, మోక్షం, భయం…’ ఇలా మహాప్రాణం ఒక్కటున్నా అది కచ్చితంగా సంస్కృత శబ్దమే! అయితే ఈ అయోమయమేమీ లేకుండా ఉండాలంటే ‘ శబ్ద రత్నాకరం’ లేదా ‘సూర్య రాయాంధ్ర నిఘంటువు’ – ఈ రెండు నిఘంటువులలో ఏది చూచినా, ప్రతి పదం పక్కన అది సంస్కృత పదమా, లేక తెలుగు పదమా వ్రాసి ఉంటుంది. సమాసం చేసేప్పుడు ఏదైనా సందేహం వస్తే వాటిలో చూసుకోవచ్చు.
భా.రా.:నానార్థాల,వ్యుత్పత్తి అర్థాల కొరకు మంచి నిఘంటువులేమైనా వుంటే తెలియ జేయండి.
ఆ.ఫ.: తెలుగులో ఇటీవల నానార్థాలపై ఒక చక్కని గ్రంథం వచ్చింది. డా. పి. నరసింహా రెడ్డి రచించిన ‘తెలుగు నానార్థ పద నిఘంటువు’ అది. ప్రగతి పబ్లిషర్స్, హైదరాబాదు వారి ప్రచురణ. అలాగే పర్యాయ పదాలపై జి. ఎన్. రెడ్డి గారి ‘తెలుగు పర్యాయ పద నిఘంటువు’ కూడా ఒక మంచి గ్రంథం. ఇక తెలుగు పదాలకు వ్యుత్పత్తి అర్థాలు ఉండవనే చెప్పాలి. ‘చెంబు, గుడి, బండ…’ మొ||న పదాలకు ఏం వ్యుత్పత్తి అర్థాలు ఉంటాయి. సంస్కృత పదాలకే వ్యుత్పత్తి అర్థాలు చెప్పవచ్చు. వీటి గురించి తెలుసుకోవాలంటే శ్రీ చలమచర్ల వేంకట శేషాచార్యులు రచించిన ‘అమర కోశం- సంస్కృతాంధ్ర వివరణము’ అన్న గ్రంథం చాలా అమూల్యమైనది. 
భా.రా.: ఆచార్య ఫణీంద్ర గారు! సహృదయంతో శ్రమకోర్చి మీ అమూల్యమైన సమయాన్ని మా కోసం కేటాయించి ఓర్పుతో నా ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పారు. సదా కృతఙ్ఞుడను.
ఆ.ఫ.: రామిరెడ్డి గారు! మీ వల్ల బ్లాగు మిత్రులకు తెలుగు భాష గురించి, తెలుగు పద్యాల గురించి నాలుగు మంచి మాటలు చెప్పే అవకాశం లభించింది. నేనే మీకు ధన్యవాదాలు చెప్పాలి.

(సమాప్తం)

16 వ్యాఖ్యలు (+add yours?)

  1. kastephale
    ఫిబ్ర 05, 2012 @ 04:23:52

    అవసర విషయాలను చక్కటి వ్యాసంలో తెలియ చేశారు. పాతవి తిరగేసి మరొక సారి ప్రచురించడం తప్పనుకోను.

    స్పందించు

  2. కంది శంకరయ్య
    ఫిబ్ర 05, 2012 @ 09:31:21

    ఔత్సాహిక పద్యకవులకు ఉపయుకమైన విలువైన సమాచారం ఇచ్చారు. ధన్యవాదాలు.
    దీని లింకును నా బ్లాగులో ఇచ్చి కవిమిత్రులను చూడవలసిందా మనవి చేసాను.

    స్పందించు

  3. రవి
    ఫిబ్ర 05, 2012 @ 10:18:07

    మంచి ఉపయుక్తమైన ముఖాముఖి. ఒక చిన్న సందేహం.

    కవి ఒక దృశ్యాన్ని చూచాడు, దానిని ఒక ఒరవడిలో చెప్పాలనుకున్నాడు.తన భావం కవితగా రూపొందింది. గణయతి ప్రాసలు తనను ఇబ్బంది పెట్టలేదు (అనుకుందాం). కవితాధార పూర్తయింది.

    ఆ తర్వాత కవి తన కవితను సమీక్షకుడికి లేదా గురువు గారికి పంపాడు.సమీక్షకుడు కొన్ని కొన్ని చిన్నచిన్న లోపాలు (ప్రధానమైనవి కావు, కానీ చిన్నచిన్నవి) గమనించాడు.ఆ లోపాలను సరిదిద్దితే కవి అనుకున్న భావం కాస్త లుప్తం (dilute) అయే అవకాశం ఉంది కానీ లోపాలు తొలగిపోతాయి,శబ్దసౌందర్యం ఇనుమడిస్తుంది.

    ఈ సందర్భంలో భావాన్ని అలానే ఉంచి స్వల్ప లోపాలతో చెప్పడం మంచిదా? లేక కవితను మెఱుగు దిద్దడం మంచిదా?

    స్పందించు

  4. బొల్లోజు బాబా
    ఫిబ్ర 05, 2012 @ 11:44:13

    మంచి సమాచారం అందించారు.
    ధన్యవాదములు సర్

    స్పందించు

  5. డి. నిరంజన్ కుమార్
    ఫిబ్ర 05, 2012 @ 14:14:25

    డాక్టర్ ఆచార్య ఫణీంద్ర గారూ,

    భాస్కరరామిరెడ్డిగారితో మీయొక్క ముఖాముఖీ
    – “పద్యకవిత్వం – కొన్ని సందేహాలు” లో మీరు
    తెలియజేసిన విషయాలు చాలా బాగున్నాయి. పద్యకవిత్వము గురించి చాలా సులభంగా వివరించారు.

    అదేవిధంగా “అరసున్నా” గురించి కూడా తెలియజేస్తే చాలా ఉపయోగకరంగా ఉంటుందని అనుకుంటాను. వీలుచూసుకొని వివరించండి.

    స్పందించు

  6. bhaskararamireddy
    ఫిబ్ర 06, 2012 @ 06:36:32

    చాలా రోజుల తరువాత మళ్ళీ ఈ వ్యాసాన్ని ప్రచురించినందుకు ధన్వవాదాలు ఫణీంద్ర గారూ

    స్పందించు

  7. Dr.Acharya Phaneendra
    ఫిబ్ర 06, 2012 @ 18:32:56

    కష్టే ఫలే గారికి,
    మిత్రులు బొల్లోజు బాబా గారికి –
    ధన్యవాదాలు!

    స్పందించు

  8. Dr.Acharya Phaneendra
    ఫిబ్ర 06, 2012 @ 18:34:44

    ప్రియ మిత్రులు కంది శంకరయ్య గారికి –
    హార్దిక ధన్యవాదాలు!

    స్పందించు

  9. Dr.Acharya Phaneendra
    ఫిబ్ర 06, 2012 @ 19:30:20

    రవి గారు!
    ముందుగా మీకు నా ధన్యవాదాలు!
    మీరు చాల మంచి ప్రశ్నను సంధించారు. సమాధానం చెప్పడం క్లిష్టమే!
    ఈ విషయంలో కవి ఇతరుల ప్రభావానికి లోను కాకుండ, తన వ్యక్తిగత విచక్షణ ప్రకారం నడచుకోవడం ఉత్తమం.
    అయితే విమర్శకుల దాడిని తట్టుకొనే ధైర్యం ఉండాలి.
    ప్రాచీన కవులు కొందరు ఇలా ప్రవర్తించడమే కాక, “నా ఇష్టం… నా కిలాగే బాగుం”దని చిన్న చిన్న దోషాలను అలాగే ఉంచిన వారూ ఉన్నారు. అందుకే “కవయః నిరంకుశాః” అన్న నానుడి లోకంలో వాడుకలోకి వచ్చింది.
    నా మట్టుకు నేనూ – చిన్న దోషాలను సవరిస్తే భావ సౌందర్యం దెబ్బ తింటుంది అనుకొంటే ఆ దోషాలను అలాగే ఉంచేస్తాను.
    అంతెందుకు? కరుణశ్రీ గారిని చూడండి –
    ” మానస మందేదో తళుకు మన్నది పుష్ప విలాప కావ్యమై! ” అన్నారు.
    ఇందులో ‘మా’ కు యతి వేస్తూ – ‘మన్నది’ లోని ‘అ’ తో అఖండ యతిని పాటించారు. పండితులు దీనిని దోషంగా భావిస్తారు. కాని, అక్కడ ‘తళుకుమన్నది’ కన్న వేరే ఏ పదాన్ని ప్రయోగించినా అంత భావ సౌందర్యం సమకూరదు. అందుకే ఆ మహాకవి అలాగే ఉంచారు.
    నన్నయ మాత్రం – ’జీవ గర్ర’ వంటి దుష్ట సమాసాన్ని తెలియక ప్రయోగించాడంటారా? ఆ పద బంధానికి కలిగిన సొంపు ’జీవ గర్వము’ అన్న సమాసానికి అబ్బ లేదు మరి! తరువాత ఎంతో మంది మహాకవులు ఆ పద బంధాన్ని అలాగే ప్రయోగించారు, ప్రయోగిస్తున్నారు. చిన్నయ సూరి ఏకంగా ” ఆర్య వ్యవహారంబు దుష్టంబు గ్రాహ్యంబు ” అని సూత్రీకరించారు.
    మనం ప్రయోగించే దోషాల్లో అంతటి పస ఉంటే, సమకాలీనులు కాదన్నా – ఏమో … ఆ ప్రయోగం కూడా భావిలో ‘ఆర్య వ్యవహారంబు’ కావచ్చు. నేను పైన పేర్కొన్న ” ధైర్యం ఉండాలి ” అన్న విషయం – అదన్న మాట!

    స్పందించు

  10. Dr.Acharya Phaneendra
    ఫిబ్ర 06, 2012 @ 19:46:20

    నిరంజన్ కుమార్ గారు!
    మీకు అనేక ధన్యవాదాలు!
    ఇక మీరన్న ’అర సున్న’ కు ఇప్పటికే కాలం చెల్లింది. అది అంతరించడం వలన ఒకటి రెండు శబ్దాల విషయంలో తప్ప భాషకు పెద్ద ప్రమాదమేమీ ఏర్పడ లేదు. అందుకే పండితులు కూడా దీనిని భాషా సరళీకరణగా భావించి ఆమోదం తెలిపారు.
    అయినా మీకు ఇంకా ఆసక్తి ఉంటే … ఇప్పుడు అందుబాటులో లేని ’అర్ధ చంద్రోదయమ్’ అన్న గ్రంథాన్ని సాధించి పరిశీలించండి. బహుశః యాభై .. అరవై ఏళ్ళకు పైగా చరిత్ర కలిగిన గ్రంథాలయాల్లో అది దొరకవచ్చు.

    స్పందించు

    • Shanmukha
      మే 14, 2012 @ 23:09:57

      వెటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి గారి తెలుగు మెరుగులు, తిరుమల తిరుపతి దెవస్థానముల ప్రచురణ లొ అర సున్న పై ఒక అధ్యాయం వున్నది. అది ఉపయుక్తము గా ఉండగలదు.

      షణ్ముఖ

      స్పందించు

  11. Dr.Acharya Phaneendra
    ఫిబ్ర 06, 2012 @ 19:52:39

    భాస్కర రామిరెడ్డి గారు!
    చాల తెలిసిన విషయాలు ఉంటాయి. కాని వాటిని పది మందికి ఉపయోగపడేలా అడిగి చెప్పించడంలోనే ఉంది గొప్పతనం. అందుకు మీకు మరోసారి ధన్యవాదాలు!

    స్పందించు

  12. రవి
    ఫిబ్ర 07, 2012 @ 09:52:47

    ఆచార్యుల వారికి,
    నా ప్రశ్న సరిగ్గా అడిగానా లేదా అని సందేహించాను. మీ సమాధానం అద్భుతంగా ఉంది, ఉదాహరణతో బాటు. మీరన్న ధైర్యం సంగతి కూడా నాకు అర్థమవుతూంది. కవి – తనకు నచ్చింది (సాభిప్రాయం) అని చెప్పి ఒక్కోసారి పెద్దపెద్ద దోషాలను కూడా అలానే ఉంచడం నేను కొంతమంది కవుల విషయంలో గమనించాను. విచక్షణ అన్న పదం అందుకనే మీరు వాడారనుకుంటున్నాను. ధన్యవాదాలు.

    స్పందించు

  13. Nageswara Rao, NFC
    ఫిబ్ర 22, 2012 @ 20:36:32

    ఆచార్య ఫణీంద్ర గారు,

    ఎన్నాల్ల నుంచో వెదుకుతున్న విషయాన్ని విడమరచి చెప్పారు. ధన్యవాదములు.

    తెలుగు సాహిత్య ప్రియులు మరియు నాలాంటి పద్యాల ప్రియులు ప్రింట్ తీసి దాచుకో వలసిన టపా ఇది.

    స్పందించు

  14. Dr.Acharya Phaneendra
    ఫిబ్ర 22, 2012 @ 21:53:28

    నాగేశ్వర రావు గారికి ధన్యవాదాలు!

    స్పందించు

  15. వామన కుమార్
    ఆగ 21, 2012 @ 19:52:48

    డా.ఆచార్య ఫణీంద్ర గారికి,
    నమస్సులు.
    ఏదో అధాటుగా ఈ బ్లాగు చూడటం జరిగింది. ఒక్క సారి ప్రవేశించిన తరువాత ఇంకా ఎంతో తెలుసుకోవాలన్న కుతూహలం పెరుగుతున్నది.
    ఎంతో విలువైన సమాచారాన్ని బ్లాగులో తెలియజేస్తున్నందుకు ధన్యవాదములు.

    స్పందించు

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / మార్చు )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / మార్చు )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / మార్చు )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / మార్చు )

Connecting to %s

%d bloggers like this: