స్వాతంత్ర్య భారతికి ‘షష్టి పూర్తి‘ సంబరాలు జరుగుతున్నాయి
“ స్వరాజ్య ఫలాలతో చేసిన సురుచిరమైన కేక్ ను కట్ చేసి,
అందరికీ సమానంగా పంచుతాం “ అన్నారు అధినాయకులు
“ ఎప్పటిలాగానే సగభాగం మాది “ అన్నారు వెనుకబడిన వర్గాల వారు
“ సరే! సగభాగంతోనే సరిపెట్టుకొందాం! “ అనుకొన్నారు అగ్ర వర్ణాల వారు
“ మా భాగం వేరు చేసి ఇవ్వా “ లందొక మహిళ
“ మా సంగతేంటి? “ అన్నాడొక మైనారిటీ
” మతం మారినా, మా భాగం మాకే ఉండాలి “ అన్నాడు దళితుల్లో ఒకడు
“ మాలలు మాదిగలకు కలిపి ఒకే పెద్ద ముక్క ఇవ్వా “ లన్నాడొక మాల
“ అదేం కుదరదు – నాలుగు ముక్కలు చేసి, ఎవరి ముక్క వారికివ్వాలి “ అన్నాడొక మాదిగ
“ దళితులే వెనుకబడిన వారా? ఇతర వెనుకబడిన వర్గాలు లేవా? ” -
అన్నారు కులాల చిట్టా విప్పి కొందరు
“ కేక్ క్రీమును చప్పరించడానికి ‘క్రీమీ లేయర్ల‘ గొడవేంటి? ఎత్తేయాలి “ అన్నా రింకొందరు
“ తరువాత మిగిలేదెంతో – తగిలేదెంతో – మాకూ ఈ పంపకాల్లోనే వాటా ఇవ్వాలి ” –
అన్నారు కొత్త కులాల వారు

ఇలా … ” మేం వెనుకబడ్డ వాళ్ళం ” అంటే, ” మేం వెనుకబడ్డ వాళ్ళం ” అంటూ -
గుండీలు తెంపుకొని, చొక్కాలు చింపుకొని గుండెలు బాదుకొన్నారు అందరు!

ఇంతలో … సందట్లో సడేమియా అన్నట్టు – డబ్బులు గుప్పి, పైరవీలు నడపి,
దొంగ చాటుగా దొరికినంత మింగేస్తున్నారు బడా చోరులు!

” మనకే సరిపోదు – జనాల కేం పంచుతాం? ” అని గొణుక్కొన్నారు రాజకీయ నాయకులు
కత్తులతో కట్ చేసుకొండంటూ జనాలకు కత్తుల నందించారా వినాయకులు

కత్తులు దూసి, ” అడ్డొచ్చిన వారిని అడ్డంగా నరికేస్తాం ” అన్నారా జనాలు

అందరూ ఒక్కసారి మొత్తం కేక్ పైబడి మాకంటే మాకంటూ పీక్కొంటున్నారు
మూతి కందిన వాడు పీకల దాకా మెక్కాడు
చేతి కందని వాడు నేల పాలు చేసాడు
ఆ కాట్లాటలో అందరి ముఖాలపై పడ్డాయి -
కేకు తాలూకు కక్కుర్తి మచ్చలు!

చేతగాని చవట బ్రాహ్మడు మాత్రం చవులూరినా -
” కేక్ అప్రాచ్యం! ’’ అనుకొని ముక్కు మూసుకొని
ఒక మూల ఉపవాస దీక్షకు పూనుకొన్నాడు!

( సమకాలీన దేశ పరిస్థితులను సరదాగా చిత్రించే ప్రయత్నం -
” నా వాటా నాకు కావాలి ” అని ప్రతి ఒక్కడూ పోరాడే పరిస్థితుల నుండి,
ఆ ప్రతి ఒక్కడికీ ” ఇది నీ వాటా – తీసుకో! ” అని మిగితా వారంతా ప్రేమగా అందించే
రోజులు రావాలని ఆకాంక్షిస్తూ – )

నా భారతీయ సోదర సోదరీమణులందరికీ గణతంత్ర దినోత్సవ శుభాకాంక్షలతో -

డా. ఆచార్య ఫణీంద్ర

— *** –

చినుకు

చినుకూ చినుకు -
ఎక్కడి చినుకు?
ఆకాశంలో
పుట్టిన చినుకు -
ఆపై నేలకు
దూకే చినుకు -
వాకిట్లోనే
పారే చినుకు -
వాగూ, వంక
కలిసే చినుకు -
పొలాలలోకి
చేరే చినుకు -
పుట్టించేను
మనకొక మెతుకు! *

విద్యుత్తు

వెలుగులు చిందే విద్యుత్తు!
’ఎడిసన్’ చూపిన విద్వత్తు!!
గాలిమర నుండి పుట్టిస్తే -
అది ’వాయు విద్యుత్తు’!
నేలబొగ్గుతో పుట్టిస్తే -
అది ’ఉష్ణ విద్యుత్తు’!
సూర్యుని నుండి పుట్టిస్తే -
అది ’సోలార్ విద్యుత్తు’!
నీటిలో నుండి పుట్టిస్తే -
అది ’జల విద్యుత్తు’!
’న్యూక్లియస్’ నుండి పుట్టిస్తే -
అది ’అణు విద్యుత్తు’!
పంచ భూతాల విద్యుత్తు!

ప్రపంచమంతా విద్యుత్తు!! *

గులాబి పూలు

అందమైన గులాబి పూలు
మొక్కపై ఉంటేనే మేలు!
ముట్టుకొంటే రెక్కలు రాలు!
పట్టుకొంటే గుచ్చును ముల్లు!

’ఢాంఢాంఢాం’

కాకర పువ్వులు కాలిస్తే -
మిలమిల మెరుపులు మెరిపిస్తే -
కన్నుల వెలుగులు ’ఛాంఛాంఛాం’
పిల్లల మనసులు ’ఝాంఝాంఝాం’

ఆటం బాంబులు పేలిస్తే -
భయంభయంగా చూస్తుంటే -
చెవిలో శబ్దాల్ ’ఢాంఢాంఢాం’
పిల్లల గుండెలు ’ఠాంఠాంఠాం’ *

పుష్ప గుచ్ఛం

ఎర్రని పూలు -
తెల్లని పూలు -
పచ్చని పూలు -
విచ్చిన పూలు -
రంగులొలుకు పూలు!
రమ్యమైన పూలు!!

మల్లె పూలు -
బంతి పూలు -
రోజా పూలు -
చామంతి పూలు -
అందమైన పూలు!
ఆకర్షించే పూలు!!

పూవులన్నీ స్వచ్ఛం -
ఒకటిగ కడితే గుచ్ఛం -
పూలలాంటిదే జనం!
గుచ్ఛం వంటిది దేశం!! *

చిటపట చినుకులు

చిటపట చినుకులు పడుతుంటే -
టపటప చప్పుడు చేస్తుంటే -
ఇటు అటు గెంతే పిల్లలు
ఇళ్ళల్లోనికి ఉరికారు
కిటికీ ముందు కూర్చున్నారు
కిటకిట తలుపులు విప్పార్చారు
జల్లులు మొగమున చిల్లుతు ఉంటే -
ఉల్లము ఝల్లన పులకించారు! “*

విద్యుచ్ఛక్తి

విద్యుచ్ఛక్తి – విద్యుచ్ఛక్తి -
వెలుగుల నిచ్చే విద్యుచ్ఛక్తి -
గాలిని విసిరే విద్యుచ్ఛక్తి -
నీళ్ళను తోడే విద్యుచ్ఛక్తి -
పాటలు పాడే విద్యుచ్ఛక్తి -
వంటలు వండే విద్యుచ్ఛక్తి -
బట్టలు ఉతికే విద్యుచ్ఛక్తి -
బొమ్మలు చూపే విద్యుచ్ఛక్తి -
చల్లనుబరచే విద్యుచ్ఛక్తి -
షాకులు కొట్టే విద్యుచ్ఛక్తి -
’ఫుల్లు’ వాడితే విద్యుచ్ఛక్తి -
చిల్లు జేబుకు విద్యుచ్ఛక్తి – *

రచన : డా. ఆచార్య ఫణీంద్ర

—***—

రచన : ‘పద్య కళాప్రవీణ’ డా. ఆచార్య ఫణీంద్ర

పచ్చని పంటభూములను పశ్చిమ దేశపు కంపెనీలకై
ఇచ్చి, బొటాబొటిన్ ధనము నేదొ ముఖంబున గొట్టి రైతుకున్ -
హెచ్చు ’కమీషనుల్’ గొనెద రిప్డు దళారి ప్రభుత్వ నాయకుల్!
బిచ్చమునెత్తె జాతికిని వెన్నెముకైనటువంటి రైతయో!!

”దున్నెడి వానిదే పొలము – దోపిడి నొప్ప” మటంచు జెప్పి, రై
తన్నల కోసమై నిలిచి దండిగ పోరిరి నాటి నాయకుల్!
కన్నుల గానగా స్థలము – ’కబ్జ’ యొనర్చుచు ’సెజ్జు’ పేర, రై
తన్నల వెన్నునే విరుచు త్రాష్టులు.. దుష్టులు.. నేటి నాయకుల్!!

నేటి ’హైటెక్కు’ కాలాన నిజము! చూడ -
’క్యాప్టలిస్టుల’ కే సర్వ కార్య సిద్ధి!
మధ్య, క్రింది తరగతుల మానవులకు
బ్రతుకు ’లోటెక్కు’ నై పూర్తి భ్రష్టమయ్యె!

కరవు తినగ ముద్ద – కల వెన్నొ ’సెల్ ఫోన్లు’!
కరవు త్రాగునీరు – కలదు ’కోకొ’!
డబ్బటన్న నిపుడు ’డాలరే’ అయిపోయె!
చేతి వృత్తులన్ని చితికిపోయె!

ఎక్కడొ విదేశముల మరి
ఎక్కువయిన ’పెట్రొలు’ వెల – ఇక్కడ నకటా!
ఎక్కువనై అన్ని ధరలు -
దిక్కును కనరాక కూలు దీనుల బ్రతుకుల్!

భూమిని నమ్మి రెక్కలను ముక్కలొనర్చెడి యన్నదాతలున్;
వేమరు కష్టముల్ సలిపి వృత్తి కళన్ వికసించువార లిం
కేమియు చేయలేక, బ్రతికింక ప్రయోజనమేమి లేదటన్ -
భామను, పిల్లలన్ విడచి ప్రాణములన్ బలిపెట్టి రక్కటా!

ఈ ’ప్రపంచీకరణ’ మందు నెదుగుచుంద్రు
మిద్దెపై ధనవంతులు మిద్దె గట్టి!
నిలువ దేశాన కాసింత నీడ లేక
రాలిపోవులే పేదల బ్రతుకు లింక!

          —***—

కవి సమ్మేళనంలో వినిపించిన నా కవిత >
———————————————–
ఆ.వె.
మకరరాశియందు మార్తాండుని ప్రవేశ
మై శుభప్రదమగునట్టి దినము
స్వాగతమ్ము నీకు – సంక్రాంతి లక్ష్మి! రా!
ఉర్వి జనుల కిద్ది పర్వదినము!

తే.గీ.
పడుచు లందాలు వాకిళ్ళ పరిమళించ -
పరికిణీ లాగి నడుముకున్ ప్రక్క జెక్కి,
మూతి బిగబట్టి, చేతిలో ముగ్గు పిండి
రాల్చి తీర్చెదరు విశాల రంగవల్లి!

కం.
పెద్దలు గని – తమ పిల్లలు
ముద్దుగ తోచెడి పతంగముల గొని నింగిన్
హద్దులు గానని ఎత్తున
ఒద్దికతో నెగురవేయ – నుబ్బుట కనమే!

చం.
పొలముల పంట యింటికిని పుష్కలమై చనుదెంచ – పూనియున్
తిలలను గ్రుప్పి పొంగలియు, తీయని నువ్వుల లడ్డు, లర్సెలున్,
అలర నిజాము ప్రాంతమున యద్భతమౌ రుచి చక్కినంబులన్ -
వెలదులు చేసి చూపెదరు వేవిధముల్ మన పాక వైభవాల్!

మధ్యాక్కర:
బూరనూదుచు గంగిరెద్దు బులిపించు బుడబుక్కలాట -
’హారి.. హారీ .. ’ యంచు చిరతలాడించు హరిదాసు పాట -
కోరి వాకిళ్ళ ముగ్గుపయి కూర్చిన గొబ్బిళ్ళు మరియు
చారు పుష్పాలు బంతులవి చాటురా సంక్రాంతి శోభ!
——————————————————

పనిలో పనిగా కొందరు కవులు ’నుమాయిషీ’ [ఎగ్జిబిషన్] పై కూడ కవితలు వినిపించారు. ఆచార్య ఎస్. వి. సత్యనారాయణ కవితలోని ఈ పంక్తులు అందరినీ ఆకట్టుకొన్నాయి.

”ఒకప్పుడు ఇంటికెవరైనా వస్తే ..
ఈమె మా అమ్మ, వీడు నా తమ్ముడు, ఇది నా చెల్లి – అని
పరిచయం చేసేవాళ్ళం -
ఇప్పుడు ఇంటికెవరైనా వస్తే …
ఇది మా ఎల్.సి.డి టి.వి., ఇది మా ఫ్రిజ్, ఇది మా మైక్రోవేవ్ ఓవెన్ – అంటూ
పరిచయాలు చేస్తున్నాం -
ఒకప్పుడు ఇంట్లో మమతలు కనిపించేవి -
ఇప్పుడు ఇంట్లో వస్తువులు కనిపిస్తున్నాయి!
ఒకప్పుడు ఇంటి నిండా మనుషులుంటే ..
వస్తువులను చూడడానికి నుమాయిషీకి వచ్చేవాళ్ళం!
ఇప్పుడు ఇంటి నిండా వస్తువులుంటే …
మనుషులను చూసేందుకు నుమాయిషీకి వస్తున్నాం!!”

నేను నా శైలిలో ఎగ్జిబిషన్ పై ఒక మినీకవిత వినిపించాను.

” నాన్న చేయి పట్టుకొని నేను
దర్శించాను ఆమెను –
నా చేయి పట్టుకొని మా అబ్బాయి
దర్శించాడు ఆమెను -
మా అబ్బాయి చేయి పట్టుకొని నా మనుమడు
దర్శించాడు ఆమెను -
నిత్య యవ్వని – నుమాయి’షీ’! ”

- డా. ఆచార్య ఫణీంద్ర

నేను చూసిన గొప్ప చిత్రాలలో ఇది ప్రత్యేకమైనది. ‘టైటానిక్‘ లాంటి చిత్రం సృష్టించడం ‘హాలివుడ్‘ కే సాధ్యం కావచ్చు. కాని “మేము మా స్థాయిలో అంతటి గొప్ప చిత్రం నిర్మించగలం-“ అని నిరూపించిన గొప్ప చిత్రం – ‘జర్నీ‘! ప్రమాదాలు .. ప్రణయాలు … అనుబంధాలు …. సమాజ సేవలు….. అన్నీ సమపాళ్ళలో కలగలిపి పండించిన రసవత్కావ్యం- ‘జర్నీ‘!!

అంతే కాదు – ఇది సామాజిక బాధ్యతను ఎత్తి చూపే చిత్రం. ముఖ్యంగా డ్రైవింగ్ వృత్తిలో ఉన్న ప్రతి ఒక్కరు తప్పక చూడవలసిన చిత్రం. ట్రాఫిక్ పోలిస్ విభాగం పూనుకొని ప్రజలందరికీ ఈ చిత్రాన్ని ఉచితంగా చూపాలి. ఒక ACCIDENT ఎంతో మంది జీవితాలను ఎలా దౌర్భాగ్య స్థితికి నెట్టుతుందో కళ్ళకు కట్టే చిత్రం.

రెండు బస్సుల ఢీ ..అవసరానికి తగినంత గ్రాఫిక్స్… తెలివైన చలాకీ పిల్ల- ప్రియుడు మరణిస్తే బేలగా రోదించడం … డెత్ బెడ్ పైనున్న ప్రియురాలితో- నిన్ను ప్రేమిస్తున్నానని చెప్పే నాయకుడు …. తొలిచూపుల ప్రేమ తొలి గడియలలోనే- బ్రతుకు తెల్లవారిన విద్యార్థిని ….. 15 B …… 37 G …….. చివరలో GO SLOW అన్న SIGN BOARD సందేశం  …….. కంట తడి పెట్టని ప్రేక్షకులుంటారా?

మధుమతి పాత్రధారిణి నటన ..హృదయాలకు హత్తుకొనే స్క్రీన్ ప్లే … శరవణన్ దర్శకత్వ ప్రతిభ … చిత్రం చూసాక, ఆ క్షణం – ”మేము భారతీయులం” అని గర్వించిన వేళ్ళ మీద లెక్కపెట్టదగిన కొన్ని మధుర క్షణాలలో ఇదీ ఒకటి అనిపించింది. అవును – నిజం! ’జర్నీ’ – భారత చలన చిత్ర పరిశ్రమ గర్వించదగ్గ చిత్రం!

- డా. ఆచార్య ఫణీంద్ర

గత అక్టోబర్, నవంబర్ మాసాలలో సిస్టం ముందు కూర్చునే అవకాశమే చిక్కలేదు. నిన్న వర్డ్ ప్రెస్ లో నా బ్లాగు ట్రాఫిక్ విశ్లేషణ చూసాక గుర్తుకొచ్చింది – నవంబర్ మాసంలో నేను అంతర్జాలంలో ప్రవేశించి మూడు సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాయని.

*** BELATED HAPPY BIRTHDAY TO MY BLOG ***

ఈ మూడు సంవత్సరాలలో ముప్పయి వేలకు పైగా వీక్షకులు నా బ్లాగును సందర్శించారు. అంటే సగటున సంవత్సరానికి పది వేల చూపులు నా బ్లాగుపై పడ్డాయన్న మాట.
5 డిసంబర్ 2010 నాడు ఒకే రోజు అత్యధికంగా 183 మంది  నా బ్లాగును దర్శించారు. ఆ రోజు నేను ప్రచురించిన టపా – నా ’వరాహ శతకం’ కావ్యావిష్కరణ సభ విశేషాలతో కూడుకొన్నది.
జూలై 2009 నెలలో అత్యధికంగా 1840 వీక్షణలు నా బ్లాగుపై ప్రసరించాయి. ఆ మాసంలో నేను ప్రచురించిన టపాలు 14. ఆ టపాలలో నా ’వరాహ శతకం’ పద్యాలు, నేను రచించిన కొన్ని ’ఏక వాక్య కవితలు’, ’మహాకవి దాశరథి’ వచన కవిత, ’గాలి బ్రతుకులు’ హాస్య స్ఫోరక పద్యకవిత, ’మతమేదైనా.. కులమేదైనా..’ అభ్యుదయ గీతం ఉన్నాయి. వీటితోబాటు నా ’విజయ విక్రాంతి ( కార్గిల్ యుద్ధంపై దీర్ఘ కవిత )’ పై ప్రముఖ రచయిత్రి, కేంద్ర సాహిత్య అకాడమి పురస్కార గ్రహీత శ్రీమతి అబ్బూరి ఛాయాదేవి గారు అందించిన కావ్య సమీక్ష ఉంది.
2008లో నేను ప్రచురించిన టపాలు 5; ప్రసరించిన వీక్షణలు 432.
2009లో నేను ప్రచురించిన టపాలు 92; ప్రసరించిన వీక్షణలు 12243.
2010లో నేను ప్రచురించిన టపాలు 37; ప్రసరించిన వీక్షణలు 8393.
2011లో నేను ప్రచురించిన టపాలు 41; ప్రసరించిన వీక్షణలు 8879.
2012లో నేను ప్రచురించిన టపా 1; ప్రసరించిన వీక్షణలు 271.
మొత్తం మూడేళ్ళ మూడు నెలల్లో  ప్రచురించిన టపాలు 176; మొత్తం వీక్షణలు 30218.

ఇక ముందు కూడ బ్లాగు మిత్రులు నన్నిలాగే ప్రోత్సహిస్తూ, నా రచనలను ఆదరిస్తారని ఆశిస్తూ …

భవదీయుడు

ఆచార్య ఫణీంద్ర

రచన: ‘పద్య కళాప్రవీణ’  డా. ఆచార్య ఫణీంద్ర

[పదహారు సంవత్సరాల క్రితం, ఆకాశవాణి-హైదరాబాదు కేంద్రం ద్వారా ప్రసారమైన నా సాహిత్య ప్రసంగం ఇది.]

ఆధునిక యుగంలో ప్రజాబాహుళ్యంలోకి చొచ్చుకుపోయిన పద్యాలను అందించిన మహాకవులు ముగ్గురు – దాశరథి, జాషువా, కరుణశ్రీ. వీరిని ‘ఆధునిక కవిత్రయం‘గా భావించవచ్చు. ఆంధ్ర సాహిత్యమున్నంత వరకు మననం చేసుకోదగిన మహాకవులు వీరు. వీరి కలాల నుండి జాలువారిన కొన్ని పద్యాలను కొన్నింటిని మననం చేసుకొని పరవశిద్దాం.
డా. దాశరధి -
 వ్రాసి వ్రాసి పొత్తమ్ములు మాసి నా క
లమ్ములో సిరా యింకి, రక్తమ్ము పోసి
అరుణ తరుణాక్షరాల పద్యాలు కూర్చి
ఆకలికి మాడిపోయెద నీ కొరకయి!  - అని పేదవాని గురించి పరితపిస్తూ కరుణ రసాన్ని కురిపించారు. ‘ఉస్సురనెదవు‘ అన్న శీర్షికలో చార్మినారు వద్ద రాతి కట్టడాల నిర్మాణంలో కష్టించే ఒక కూలిదానిని వర్ణిస్తూ -
 ఓసి కూలిదానా! అరుణోదయాన
మంటి తట్ట నెత్తిన బెట్టి, మరుగు లేని
ఎత్తు రొమ్మును పొంగించి ఎందు కొరకు
ఉస్సురనెదవు? ఆకాశ ముడికిపోవ!  - అంటూ అంగారాన్ని, శృంగారాన్ని కలబోసి అలరించారు. శ్రామిక జనానికి మంచి రోజులు రాబోతున్నాయని సూచిస్తూ -
 అంబర చుంబి సౌధముల కాయువు బోసెడి నీ శ్రమ ప్రభా
వంబు నెరుంగ లేని ధనవంతుల బంగరు పళ్ళెరాలలో
అంబలి పోసి త్రాగు సమయంబులు డగ్గరె లెమ్ము! నీ నవా
స్యంబున రుద్ర నేత్ర విలయాగ్నుల కుంకుమ బొట్టు పెట్టుమా!  అంటూ ఉద్బోధించారు. అణగారిన వర్గాలను ఉద్యమించమని ప్రబోధిస్తూ -
 ఈ సమాజాన దోపిడికే నివాస
మిందు నీ కేమి లేదు; సహింప రాని
వేదనయె గాని వేరు కన్పింపబోదు -
లే! చివాలున లేచి మళ్ళించు రథము!  - అన్నారు మహాకవి డా. దాశరథి.
 నా గీతావళులెంత దూరము ప్రయాణంబౌనొ – అందాక ఈ
భూగోళంబున నగ్గి వెట్టెదను; నిప్పుల్ వోసి హేమంత భా
మా గాంధర్వ వివాహమాడెదను; ద్యోమణ్యుష్ణ గోళమ్ముపై
ప్రాగాకాశ నవారుణాస్ర జల ధారల్ చల్లి చల్లార్చెదన్!  - అంటూ, ఇంకా …
 వీణియ తీగపై పదను పెట్టిన నా కరవాల ధారతో
గానము నాలపించెద; స్వకంఠము నుత్తరణంబొనర్చి స్వ
ర్గానకు భూమి నుండి రస గంగలు చిమ్మెద – పీడిత ప్రజా
వాణికి ‘మైక్‘ అమర్చి అభవాదులకున్ వినిపింప జేసెదన్!  - అని నినదించారా విప్లవ కవి.

ఈనాడు ప్రసిద్ధి చెందిన దళిత వాదానికి మాతృక మహాకవి జాషువా కవితల్లో మనకు దర్శనమిస్తుంది -
 నా కవితా వధూటి వదనంబు నెగాదిగ జూచి రూప రే
ఖా కమనీయ వైఖరుల గాంచి భళీ భళి యన్నవాడె నీ
దే కులమన్న ప్రశ్న వెలయించి చివుక్కున లేచిపోవుచో,
బాకున గ్రుమ్మినట్లగును – పార్థివ చంద్ర! వచింప సిగ్గగున్!  – అని కుల వ్యవస్థను నిరసించారు జాషువా.
 గవ్వకు సాటి రాని పలుగాకులు మూక లసూయ చేత న
న్నెవ్విధి దూరినన్ నను వరించిన శారద లేచి పోవునే?
ఇవ్వసుధా స్థలిన్ పొడమరే రసలుబ్ధులు? గంట మూనెదన్ -
రవ్వలు రాల్చెదన్ గరగరల్ సవరించెద నాంధ్ర వాణికిన్!  అని ఆత్మ విశ్వాసాన్ని ప్రకటించారు జాషువా మహాకవి.

ఈ సమాజంలోని అసమానతలకు కర్మఫలం కారణమన్న విషయాన్ని ఎద్దేవ చేస్తూ -
 కర్మ సిద్ధాంతమున నోరు కట్టి వేసి
స్వార్థలోలురు నా భుక్తి ననుభవింత్రు -
కర్మమన నేమొ? దాని కక్ష్య యేమొ?
ఈశ్వరుని చేత ఋజువు చేయించవమ్మ!  అన్నారు.
విగ్రహారాధనను సున్నిత హాస్యంతో మేళవించి నిరసిస్తూ -
 నిన్ను చూపుమని నే నర్చకుని వేడ -
చూడుమంచు గుడిని జూపినాడు!
గుడికి పోయి చూడ గుండ్రాయి వైనాడ
వెందు కిట్టు లైతి, వేడ్పు వచ్చు!  అని హేళన చే్సారు.
 ప్రతిమల పెండ్లి సేయుటకు వందలు వేలు వ్యయించు గాని, దుః
ఖిత మతులైన పేదల పకీరుల శూన్యములైన పాత్రలన్
మెతుకు విదల్ప దీ భరత మేదిని! ముప్పది మూడు కోట్ల దే
వత లెగవడ్డ దేశమున భాగ్య విహీనుల క్షుత్తు లారునే? – అని మానవత్వం లేని దైవ భక్తి గర్హనీయమని ప్రకటించారు గుర్రం జాషువ.

కరుణ రసాన్ని కలంలో నింపి పద్య కవితలనల్లి మన కందించారు కరుణశ్రీ మహాకవి.
 మా వెల లేని ముగ్ధ సుకుమార సుగంధ మరంద మాధురీ
జీవిత మెల్ల మీకయి త్యజించి కృశించి నశించి పోమె – మా
యౌవన మెల్ల కొల్లగొని ఆ పయి చీపురుతోడ చిమ్మి మ
మ్మావల పారవోతురు గదా! నరజాతికి నీతి యున్నదా?  అని పుష్పాల ఆవేదనను తన భావనలో పలికించారు కరుణశ్రీ జంధ్యాల పాపయశాస్త్రి. భాగవత కర్త పోతనామాత్యుని వర్ణిస్తూ -
 గంటమొ? చేతిలోది ములుగర్రయొ? నిల్కడ ఇంటిలోననో?
పంట పొలానొ? చేయునది పద్యమొ? సేద్యమొ? మంచమందు గూ
ర్చుంటివొ? మంచె యందొ? కవివో? గడి తేరిన కర్షకుండవో?
రెంటికి చాలియుంటివి సరే! కలమా, హలమా ప్రియంబగున్? – అంటూ కవిగా, కృషీవలునిగా ఆ మహాకవి సవ్యసాచిత్వాన్ని ప్రశంసించారు కరుణశ్రీ.

హత్యను చేయవచ్చిన హంతకుణ్ణి బాధితుడు ప్రశ్నిస్తున్నట్లుగా కరుణశ్రీ రచించిన ఈ పద్యం హృదయాన్ని కలచివేస్తుంది.
 హంత! ఇదేమి? నీదు ప్రణయాంక తటమ్మున నిద్ర పుచ్చి నీ
వింతటి వాడి కత్తి నిటు లేటికి గ్రుచ్చితివోయి? నిర్దయ
స్వాంతుడ! నాదు పేద హృదయమ్మున – చేయి కదల్పబోకు – ప్రా
ణాంతకమైన ఈ నరక యాతన గుండెలు మోయ లేవురా! 

ఆధునిక యుగంలో ఇలాంటి హృద్యమైన పద్యాలను రచించిన ఈ కవిత్రయం ఖ్యాతి తెలుగు సాహిత్యం ఉన్నంతవరకు అజరామరంగా నిలిచి ఉంటుందన్న విషయం కచ్చితం.

— *** —

[ కంస వధానంతరం రేపల్లెకు తిరిగి రాని శ్రీ కృష్ణుని గూర్చి చింతిస్తూ, మాతృమూర్తి యశోద పడే ఆవేదన - రెండవ భాగం ]

రచన: ’పద్య కళాప్రవీణ’ డా. ఆచార్య ఫణీంద్ర

కం.           నిన్నయొ మొన్నయొ గాదయె!
                ఎన్నాళ్ళయె నిన్ను వీడి? ఇల్లంతట పల్
                గిన్నెలలో వెన్నను గన -
                కన్నులలో నీరు గారి కాల్వలు గట్టున్!

కం.          అన్నము రుచియింపదు -
               కన్నులకే నిద్ర రాదు – కాంచుచు నీకై
               కన్నులు కాయలు గాచెను -
               నిన్నే దలచుచు నిరతము నీరగుచుంటిన్!

ఆ.వె.      చల్ల చిలుకబోవ చల్ల ముంతను నీదు
               చారడేసి కనుల సౌరు దోచు -
               వెన్న నెత్తు వేళ గిన్నెలందున, నాటి
               మన్ను దిన్న నోటి మహిమ దోచు -

కం.         ఎన్నటికి వత్తువో యని
              కన్నుల నీరొలికి పైకి గాంచ నిరాశన్ -
              మిన్నున నల్లని మబ్బులు
              నిన్నే బోలుచు కనబడి నిట్టూరుచెదన్!

ఉ.          ఏ గది కేగినంత నటనే గలవేమొ యటన్న భ్రాంతి! నే
              నేగగ చెంతకున్, కనుల నీడలు గ్రమ్మి నిరాశ గల్గు! నే
              వేగుచు నుంటిరా విరహ వేదనమందున నిన్ని నాళ్ళుగా -
              వేగమె రమ్ము తండ్రి! ఇక వేదన నేను భరింపజాలరా!

ఉ.          తల్లిని నాదు సంగతిని దాపున నుంచుము – నిన్ను గాన కీ
              పల్లె కళా విహీనమయి బావురుమన్నటులున్నదయ్య! రే
              పల్లె ప్రజల్ మనమ్ముల నపార వ్యధాగ్నుల మ్రింగుచుండ్రి! తా
              తల్లడమల్లడంబగు గదా మరి నందవిభుండు నయ్యహో!

కం.        మందారమ్ములు పూయవు -
              సిందూరమ్ములు విరియవు – చినబోయిన దీ
              బృందావన మెల్లయు – గో
              విందా! నీ వేణుగీతి వినిపింప దటన్!

చం.        అట గనుచుంద్రు – లేవనుచు నా పయి నింకొక ప్రక్క గంద్రు – నీ
              వట నగుపించకున్న నిటు నాశగ జూతురు – కాన కిచ్చటన్

             “ ఎట గలడో? “ యటన్ వెదకి యెల్లెడ కానక నిన్ను కన్నయా!
              వెట వెట వెక్కి వెక్కి విలపించుచునుండిరి గోప కాంతలున్!

కం.         సుందర గోపిక లింతకు
              ముం దనునిత్యమును వచ్చి మూగుచు నీపై
              నిందలు వేసిరి – ఇపుడీ
              సందులలో వేచి నిన్ను శ్లాఘింతురయో!

కం.         గొల్లల పిల్లలు నీకై
               ఇళ్ళకు మళ్ళక, మనిల్లు నెల్ల వెదుకగా -
              “ వెళ్ళి తిరిగి రాలే “ దన -
               కల్లరి ననుకొంద్రు నన్ను కడు హీనముగాన్!

చం.        నిను గనకున్న గోవు లిట నిక్కిన క్రోధము తోడ మా యుర
              మ్మున తమ కొమ్ములన్ విసురు – ముత్తెమునంతయు పాల నీవు – పె
              ట్టిన తినబోవు మేతను – పటిష్ఠముగా బలపడ్డ వాని యా
              తనువులు బక్క జిక్కె – ఎటు తండ్రి! సహింతుము మూగ వేదనన్?

చం.        వల వల యేడ్చుచున్నవి దివా నిశలందున, కాన రాని నిన్
               తలపుల యందు నిల్పుకొని – తాండవమాడవు – ప్రీతి ధాన్యపుం
               బలుకులనైన ముట్టవు – ప్రభాసిత కేశ విభూష గాగ నీ
               తలను ధరించు పింఛముల తామిడునట్టి మయూర జాలముల్!

కం.          వెళ్ళిన పని ఇక చాలయ!
               ఎల్ల జనులు నీ వియోగ మిక నే మాత్రం
               బొల్లరు – అదెల్ల సరె! నీ
               తల్లి మనస్తాపమైన తలచిక రారా!

[ ప్రస్తుతానికి సంపూర్ణం ... కాని దీనిని ఇంకా విస్తరించి ఒక ఖండకావ్యంగా ముద్రించాలని నా తపన ... ఆ పైన దైవేచ్ఛ! ]

 **** ఽఽఽ ****

[ కంస వధానంతరం రేపల్లెకు తిరిగి రాని శ్రీ కృష్ణుని గూర్చి చింతిస్తూ, మాతృమూర్తి యశోద పడే ఆవేదన ]

రచన:  ’పద్య కళాప్రవీణ’  డా. ఆచార్య ఫణీంద్ర

కం.                     కృష్ణా! ప్రియ సుత! నీకై
                           తృష్ణ నెదురు జూతును – బహు దినములు కణచెన్
                           వృష్ణి కులజ! నీవు వెడలి -
                           ఉష్ణోదక మటు యశోద యుల్లము మరిగెన్!

ఆ.వె.                    మామ పిలువ బంప – మధురా నగరి కేగి,
                             మరచినావొ నీదు మాత నిటుల?
                             కార్య మింక పూర్తి కాని యెడల, సమా
                             చార మందజేయ జాలవొక్కొ?

తే.గీ.                     ఈ విలంబమున కేమి హేతువొ? నవ
                            భూమి నున్నయట్టి నవీన భూరి దృశ్య
                            మాల గాంచి, విస్మయమంది, మరచినావొ
                            మాతృ భువి, పరివారమ్ము, మాత, పితల?

తే.గీ.                 నీకు తోడుగా బలరాముని ననిపితిమి -
                         జ్ఞప్తి నీకు లేకున్న, తా జ్ఞప్తి యొనర
                        జేయజాలడో? – తానును చిన్నవాడె!
                        బాల లెరుగరో తల్లుల బాధ? అకట!

ఆ.వె.              ఏ అపాయమైన నేర్పడెనా ఏమి?
                       ఎవరి మోహమందొ ఏమరితివొ?
                      అతి బలు లెవరైన నడ్డగించిరొ మిమ్ము?
                       పరిపరి విధము లిటు ప్రశ్న లెగయు!

మధ్యాక్కర:     పుట్టియు పుట్టని నాడె – పూతన పుట్టువు మాపి,
                       జట్టుల గట్టెడి నాడె – శకట నిశాచరు గూల్చి,
                       గట్టి విక్రమమొందు నాడె – కాళీయు గర్వమ్ము నడచి,
                       దిట్ట వీవు విజయ తిలకుడైతి, విపు డేమాయె?

ఉ.                 కంసుడు నీదు మాతులుడు – కర్కశుడంచు జనాళి పల్కురా!
                     “హింసకు బూనునో?“ యనుచు నేదొ మదిన్ జనియించు శంక! వి
                     ధ్వంసకులైన రాక్షసుల ధ్వంసము నీ వొనరింతు, వైన తా
                     హంసల బోలు బాలురకు హానిని గూర్చక బోవవచ్చులే!

శా.                 ఏ వైభోగము లెన్ని ఏర్పరిచెనో? ఏ సౌఖ్యముల్ మాతులుం
                     డీవున్, రాముడు నొందగా ఘనముగా నేర్పాటులే జేసెనో?
                     నీ విట్లే మరి కొన్ని నాళ్ళచటనే నిల్వంగ కాంక్షింతువో?
                     నా వంకన్ తలపోయజాల వకటా! నా భాగ్య మెట్లేడ్చెరా?

కం.                అసలే తుంటరి వాడవు!
                     మసలు దెవరి తోడ నెట్లొ? మరి పోట్లాటన్ -
                     రుసరుస లాడెడి వారల
                     పస దింపగ వాదులాడి, పంపు నెవరటన్?

తే.గీ.            నీ పను లొనర్చుకొను టెప్డు నీ వెరుగవు!
                    ప్రొద్దు ప్రొద్దున మారాము పోవు నిన్ను
                    నిమిరి తల, ప్రేమ నెవ్వారు నిదుర లేపు?
                    స్నాన పానాదు లవియన్ని జరుపు నెవరు?

సీ.               కమనీయ ముఖముపై కస్తూరి తిలకమ్ము
                         దీటుగా నెవ్వారు దిద్దు నీకు?
                    వక్షస్థలమ్ముపై పలు కంఠహారాలు
                          వ్రేలాడ నెవ్వారు వేయు నీకు?
                    నాసికాగ్రమ్ముపై నవ మౌక్తికము నంద
                           గించ నెవ్వ రలంకరించు నీకు?
                    కర తలంబున నుంచి మురళిని యెవ్వారు
                           “వదలబో కెట!“ యంచు పలుకు నీకు?

తే.గీ.             కరములం దెవ్వరు తొడుగు కంకణములు?
                     పూయు నెవరు చందనముల పూత నీకు?
                     దివ్య సౌందర్యమూర్తిగా తీర్చి నిన్ను -
                     దిద్దు నెవరు దిన దినమ్ము దిష్టి చుక్క?

కం.              వేళకు నీ కడుపు నెరిగి,
                    చాలను నటు పెరుగు గలిపి చలిదన్నములో
                    లీలగ ముద్దలు గట్టుచు
                    బాలక! తినిపించు నెవరు ప్రతిదిన మచటన్?

                                                            … ( సశేషం )

(బతుకమ్మ పాట)

రచన : డా. ఆచార్య ఫణీంద్ర

కోసలాధీశుండు ఉయ్యాలో – దశరథ నాముండు ఉయ్యాలో -
కొండ కోనలు దాటి ఉయ్యాలో – వేటకే బోయెను ఉయ్యాలో -
అడవిలో దిరిగెను ఉయ్యాలో – అటు ఇటు జూచెను ఉయ్యాలో -
చెట్టు గుబురుల చాటు ఉయ్యాలో – చెరువొకటి కనిపించె ఉయ్యాలో -
శబ్దమేదొ వినెను ఉయ్యాలో – శరమును సంధించె ఉయ్యాలో -
జంతువేదొ జచ్చె ఉయ్యాలో – అనుకొని సాగెను ఉయ్యాలో -
చెంతకు చేరగా ఉయ్యాలో – చిత్తమే కుంగెను ఉయ్యాలో -
కుండలో నీళ్ళను ఉయ్యాలో – కొనిపో వచ్చిన ఉయ్యాలో -
బాలుని గుండెలో ఉయ్యాలో – బాణమే గ్రుచ్చెను ఉయ్యాలో -
ఎవ్వరు నువ్వనె ఉయ్యాలో – ఏడ్పుతో దశరథుడు ఉయ్యాలో -
శ్రవణుడు నేననె ఉయ్యాలో – చచ్చేటి బాలుడు ఉయ్యాలో -
తప్పు జరిగెనంచు ఉయ్యాలో – తపియించెను రాజు ఉయ్యాలో -
చావు బతుకుల బాలుడుయ్యాలో – సాయమే కోరెను ఉయ్యాలో -
నా తల్లిదండ్రులు ఉయ్యాలో – దాహంతో ఉండిరి ఉయ్యాలో -
ఈ నీళ్ళు గొంపోయి ఉయ్యాలో – ఇచ్చి రమ్మనెను ఉయ్యాలో -
ఆ నీళ్ళతో రాజు ఉయ్యాలో – అడవంతా వెదికె ఉయ్యాలో -
ఒకచోట జూచెను ఉయ్యాలో – ఒణికేటి దంపతుల ఉయ్యాలో -
కళ్ళైన లేవాయె ఉయ్యాలో – కాళ్ళైన కదలవు ఉయ్యాలో -
వృద్ధ దంపతుల జేరి ఉయ్యాలో – వేదన చెందుతూ ఉయ్యాలో -
సాష్టాంగ పడె రాజు ఉయ్యాలో – సంగతి జెప్పెను ఉయ్యాలో -
పలుకు విన్నంతనే ఉయ్యాలో – పాపమా వృద్ధులు ఉయ్యాలో -
శాపాలు బెట్టిరి ఉయ్యాలో – చాలించిరి తనువులుయ్యాలో -
శాపమే ఫలియించి ఉయ్యాలో – జరిగె రామాయణం ఊయ్యాలో -
లోక కల్యాణమాయె ఉయ్యాలో – లోకమే మెచ్చెను ఉయ్యాలో -

  (తెలంగాణ మహిళామణులకు ‘బతుకమ్మ పండుగ’ శుభాభినందనలతో …)                     

                               ___ £*£ ___